Þínar fréttir, þín skoðun

Lýðræði og ógilding kosninga

Höfundur: Orri Vésteinsson - Háskólakennari
Flokkur: Lögfræði, Samfélagið, Stjórnmál, stjórnsýsla, Sveitarstjórnarmál  

Bent hefur verið á að það sé svo gott sem einsdæmi að kosningar á landsvísu séu ógiltar a.m.k. í þeim löndum sem við viljum helst bera okkur saman við.  Það er rétt, en það er ekkert einsdæmi að slíkar kosningar séu kærðar og það er ekkert einsæmi að ýmislegt reynist við skoðun hafa verið ábótavant við framkvæmd þeirra.  Það sem er eindæmi er að dómurum finnist slíkir ágallar nægja til að ógilda kosningar (það þarf ekki lengi að rannsaka til að komast að þessu – sjá t.d. Jean-Pierre Camby, Le Conseil constitutionnel, juge électoral, 4. útg., Dalloz 2007 um franska úrskurði um kosningar og Steven F. Huefner, ‘Remedying election wrongs.’ Harvard Journal of Legislation 44(2007), 265-325 um bandaríska). Það er í því ljósi merkilegt að lesa úrskurð hæstaréttar um stjórnlagaþingskosninguna því þar er farið afar vandlega og nákvæmlega í gegnum þau atriði sem kært var út af, og ekki annað hægt en að fallast á niðurstöðu réttarins að þau hafi verið annmarkar eða verulegir annmarkar eftir atvikum, en þar er ekki eytt einu einasta orði að því álitamáli hversvegna slíkir annmarkar geta leitt til ógildingar kosningarinnar í heild.

Af lögum um kosningar til sveitarstjórna og alþingis er skýrt að slíkar kosningar er aðeins hægt að ógilda ef ljóst er að annmarkar á kosningu hafi haft áhrif á úrslit þeirra.  Í lögum um kosningar til sveitarstjórna (nr. 5/1998) er þetta skýrt tekið fram í 94. gr: “Gallar á framboði eða kosningu leiða ekki til ógildingar kosninga, nema ætla megi að þeir hafi haft áhrif á úrslit kosninganna.” Sama hugsun er í lögum um kosningar til alþingis (nr. 24/2000) en .þar er í 120. gr. útskýrt að “Ef þeir gallar eru á framboði eða kosningu þingmanns sem ætla má að hafi haft áhrif á úrslit kosningarinnar úrskurðar Alþingi kosningu hans ógilda og einnig án þess ef þingmaðurinn sjálfur, umboðsmenn hans eða meðmælendur hafa vísvitandi átt sök á misfellunum, enda séu þær verulegar.” (skáletrun mín).

Hugsun löggjafans er því skýr.  Ástæðan fyrir því að hæstiréttur hefur áður dæmt atkvæðagreiðslur ógildar og gerir það enn nú er að það hafa ekki verið kosningar til sveitarstjórna eða alþingis og um þær gilda annaðhvort ekki sérstök lög eða, eins og í þessu síðasta tilfelli, lögin um kosningarnar taka ekki sérstaklega á því hvað leiði til ógildingar.  Þar sem Lög um kosningu til stjórnlagaþings (nr. 90/2010) vísa skipulega til Laga um kosninga til alþingis um það sem ekki er sérstaklega tekið fram í þeim fyrrnefndu, gæti einhverjum dottið í hug að það ætti líka við um ógildingu, að hún kæmi ekki til greina nema ætla mætti að gallar í framkvæmd hefðu haft áhrif á úrslit kosninganna.  En dómurum hæstaréttar finnst það greinilega ekki koma til álita.

Það að þeim finnst það ekki er uggvekjandi.  Það er uggvekjandi að þeim finnist að það sé ekki einu sinni vert hálfrar málsgreinar af lögspeki að útskýra hversvegna sjónarmið löggjafans ganga of skammt og hversvegna rétturinn er knúinn til að ganga enn lengra í formkröfum.  Sá grunur vaknar að það sé ekki bara út af þeirri dýrkun á smásmygli sem lögfræðingum er innrætt ef hún er þeim ekki meðfædd, heldur vegna þess að þarna er ein af mörgum smugum sem dómskerfið hefur til að beita valdi sem það á í raun og veru ekki að hafa.  Þar sem engar reglur gilda getur dómurinn búið til sínar eigin og í þessu tilfelli var það bara of mikil freisting að gera það sem brjóstvitið býður flestum lögfræðingum, að láta formgallana eyðileggja málið.  Fyrir því eru rök, en þau trompa ekki öll önnur og í þessu máli eru mjög veikamikil rök sem myndu leiða til annarrar niðurstöðu.  Þau eru að samfélagsskipan okkar byggir á því að valdið kemur frá fólkinu. Ef sú skipan á að haldast verður að gera þá kröfu að allar stjórnvaldsaðgerðir og allir dómsvaldsúrskurðir sem með einhverjum hætti takmarka eða hindra vald fólksins séu vandlega rökstuddir og byggi á skýrum og algildum sjónarmiðum.  Það er nefnilega ekkert smámál að ógilda kosningu.  Kosning verður í raun ekki endurtekin því niðurstaða hennar er háð þeim tíma sem hún er haldin á.  Þessvegna leggja menn mikið kapp á að halda kosningar á einum degi – ekki t.d. hafa kjördeildir opnar mánuðum saman – og þessvegna kjósum við á fjögurra ára fresti forseta, alþingi og sveitarstjórnir.  Vilji fólks breytist frá einum tíma til annars og viðurkenning á því er hornsteinn lýðræðisins.  Annars dygði að kjósa í eitt skipti fyrir öll.  Vilji fólksins kom fram í kosningunum 27. nóvember 2010.  Þeir sem sátu heima sýndu vilja sinn og þeir sem kusu sýndu vilja sinn.  Það er óhugsandi að hægt verði að framkalla sama vilja aftur og því er það stórkostlegur ábyrgðarhluti að hindra framgöngu hans.

Það finnst dómurum hæstaréttar væntanlega ekki.  Þeir sjá að minnsta kosti ekki ástæðu til draga fram hvaða sjónarmið liggja að baki ákvörðun þeirra.  Kannski eru þeir slegnir blindu þess sem finnst allt augljóst, en ég óttast að þeir séu ekki svo skyni skroppnir.  Ég óttast að þeir viti vel að hefðu þeir reynt að rökstyðja mál sitt þá hefðu þeir ekki getað komist að þessari niðurstöðu.  Þeir kusu þess í stað að misnota valdið sem þeim hefur verið falið.  Það er einsdæmið í þessu máli.  Dómarar í nágrannalöndum okkar sem fjalla um sambærileg mál ganga ekki svona langt af því að þeir skilja að lýðræðið er heilagt.  Ef önnur sjónarmið fá að ríkja er voðinn vís.

Hvatir dómaranna, hvort það er hagsmunagæsla, nærsýni eða bara almenn forpokun, skipta hér ekki máli.  Þessi sorglega niðurstaða sýnir að hæstiréttur er hluti af vandanum sem íslenskt samfélag glímir nú við.  Það er því sem aldrei fyrr brýnt að að kalla saman stjórnlagaþing sem getur gefið grunnstoðum samfélags okkar nýtt umboð.

Hvernig geta arkitektar lagt sitt af mörkum til að leysa vandamál framtíðarinnar?

Höfundur: Arna Mathiesen - Arkitekt
Flokkur: Borgarskipulag, Efnahagsmál, Húsnæðismál, Sveitarstjórnarmál, Umhverfismál  

Þetta var viðfangsefni alþjóðlegrar samkeppni í Osló á dögunum. Boðskapur verðlaunatillögunar var: “Áður en byggingar eru hannaðar þyrfti að hanna ferli stjórn- og efnahagsmála. Arkitektinn verður þá hönnuður ferlis sem megnar að móta umhverfi sem getur leyst vandamál sem þjóðfélagið stendur frammi fyrir”. Það er næsta víst að annar höfundur tillögunnar, hin hálfíslenska, Gíslunn Hálfdánardóttir, hafi verið undir áhrifum af umhverfismótun Reykjavíkur síðustu árin: „Skipulagi auðnarinnar“ eins og það hefur verið kallað.

En hvaða forsendur hefur hönnuður, arkitekt eða skipulagsfræðingur, sem er vanur að fylgja eftir flóknu ferli mannvirkjagerðar, til að hanna ný stjórn- og efnahagskerfi? Samkeppnin, flækjustigið og skriffinnskan hefur aukist svo gífurlega að arkitektunum gefst varla einu sinni færi á að stunda fagið af nokkrum metnaði. Siðferðilega klemman er þó verst. Stjórn- og hagkerfið gera að verkum að arkitektarnir eyða mestri orku í að miðla málum milli aðila sem koma að hinu byggða umhverfi á mismunandi hátt og hafa gjörólíkar þarfir og markmið:

1. Fyrstan má telja fjárfestinn sem hefur að höfuðmarkmiði að græða peninga. Það er ekki loku fyrir það skotið að hann vilji bæta umhverfið, þótt það virðist sjaldgæft: það er nefnilega hægt að græða meiri pening ef umhverfismál þvælast ekki fyrir. Stundum á ekki einu sinni að byggja, heldur bara láta teikningar fylgja með lóðinni til að hækka verðið.
2. Arkitektinn vinnur líka fyrir hið opinbera. Hann gætir þess að verkið lúti gildandi reglum og skipulagi samkvæmt lögum.
3. Síðast en ekki síst vinnur arkitektinn fyrir fólkið sem á eftir að nota bygginguna/umhverfið, þótt viðkomandi séu yfirleitt ekki inni í myndinni ennþá, og því ógerningur að heilsa uppá þau.

Kysi arkitektinn að vinna einungis fyrir (oft ímyndaða) íbúa/notendur/vegfarendur, myndi hann missa verkefnið og/eða leyfið til að leggja fram teikningar. Og verkið yrði boðið samvinnuþýðari arkitekti. Það ríkir almennt sambandsleysi milli arkitekts og þeirra sem eiga eftir að búa við umhverfið sem er á teikniborðinu. Og stjórnvöld sem meta eiga gæði verksins og samþykkja það eru allt of langt frá grasrótinni. Ófullkomin lagarammi fyrir byggingalist og skipulag hyglir stórverkefnum stórfyrirtækja en íþyngir  framtaki einstaklinga sem vilja bæta eða breyta heima við eða á sameigninni í nánasta nágrenni.

Ósamhljómur markmiða skapar einstaklega falskan tón við gerð íbúðarhúsa.  Húsaskjól er frumþörf og íbúðarhúsnæði þekur stærra landrými en önnur húsagerð í borg. Flestir verja stærstum hluta launa sinna í híbýli sín og verja mestum tíma sínum á heimilinu. Þessi mikilvægi staður, heimilið og umhverfi þess, er orðinn vígvöllur þar sem arkitektinn miðlar málum milli hagsmuna fjárfesta og íbúa framtíðarinnar. Fjárfestarnir sem lokkuðu fólk með frábæru útsýni og töldu því trú um að það myndi sjálft græða pening á óráðsíunni, unnu orrustuna fyrir hrunið. Eftir sitja íbúar á kafi í skuldum inni í undarlega stórum bíl með alltof mörg mislæg gatnamót og slaufur heim í óklárað hús með risagrillpalli. Gróðapungarnir eru að því er virðist á bak og burt, hér er ekki eftir fleiri fórnarlömbum að slægjast…eða hafa þeir sig bara dregið sig í hlé til að undirbúa næstu atlögu?

En er ekki bara Reykjavík alveg þokkaleg, peningaöflin voru þó ekki alltaf jafn agaleg? Vandamálið er að fyrirmyndarumhverfi er undir þrýstingi markaðarins löngu eftir að hönnuðurinn hefur sagt sitt. Með neikvæðum afleiðingum: Sjarminn hverfur, verð á húsnæði hækkar, ekki verður búandi í nágrenninu fyrir fylliríi að næturlagi: þetta má kalla uppavæðingu (gentrification). Þegar umhverfi sem þrátt fyrir allt heppnast endar svona, hvernig er þá hægt ætla að arkitektar geti breytt nokkru til hins betra? Augljós leið fagsins til að lifa við ástandið er að einblína á útlit frekar en innihald; byggingar sem skúlptúr fremur en sambýlisformin og rýmin milli húsanna sem móta samspil fólks. Þetta kippir stoðunum undan félagslegri og pólitískri þýðingu arkitektúrs og skipulags.

Það væri draumur ef arkitektinn gæti verið hinn góði leiðsögumaður sem leiddi markaðsöflin á hina hófsömu braut. Þannig vilja margir (kjánalegir?) arkitektar gjarnan líta á málið. Umhverfið sem var byggt upp í Reykjavík  fyrir hrun ber þess þó vitni að fag mátti sín lítils þegar fjármagnsöflin voru annars vegar.

Ef manngert umhverfi í Reykjavík endurspeglar slæmt stjórn- og efnahagskerfi má spyrja hvort betri arkitektúr og skipulag gæti stuðlað að betra og réttlátara samfélagi. Hverjir þekkja betur ferlin sem að mannvirkjagerð lúta, og hafa meiri tíma til að vinna að breytingu á þeim en íslenskir arkitektar? Jarðvegur fyrir félagslegar breytingar er til staðar: Meðvitaðir borgarar sem þyrstir eftir lausnum, duglegir sérfræðingar á ýmsum sviðum sem snerta umhverfið og smátt þjóðfélag þar sem auðvelt er að koma skilaboðum á framfæri.

Sveigjanleiki arkitektanna var veikleiki fyrir hrun, en gæti orðið styrkur inn í framtíðina. Arkitektar eru þarfari til annarra verka en skriffinnsku og þess að teikna hallir sem varpa bjarma á auðmenn. Arkitektar hafa þjálfun í að samhæfa mörg fög sem koma að mótun umhverfisins; rafmagn, efnistök, brunavarnir, burðarþol osfrv. Því væri hægt að ætla að þeir gætu verið til þess fallnir að gegna lykilhlutverki í uppbyggingu nýs samfélags þar sem enn fleiri fög verða að koma að borðinu og samhæfast.

Greining raunverulegra þarfa og hvernig þeim sé best fullnægt miðað við íslenskar auðlindir og landshætti með reglum sem hefta fjárplógsstarfsemi í framtíðinni, gætu reynst áhrifameiri en hefðbundin hönnun.

Félag sjálfstætt starfandi arkitekta hefur áhyggjur af að ungir arkitektar flýi land. Hræðsla og óðagot framkallar dagdrauma um útlenskt fjármagn sem geti haldið geiranum uppi. Erlent peningavald sem engar taugar hefur til landans hefur önnur markmið en þeir sem búa á Íslandi. Arkitektar sem sýnist þetta fýsilegur kostur, ættu að huga að útferð sjálfir. Þá kæmust arkitektar með hugsjónir að. Með hugmyndir um hvernig ofurfjárfestingunni verði breytt þannig að hún geti orðið nothæf, og hugmyndir um nýja tegund arkitektúrs úr íslenskum hráefnum, sem tekur mið af  íslenskri orku, fyrir raunverulegar þarfir í nánu sambandi við íslenska atvinnusköpun og matvælaframleiðslu. Í jarðsambandi og milliliðalausri samvinnu við fólkið.

Ekki er hlaupið í launuð hlutverk fyrir arkitekta, en ef viljinn er fyrir hendi og ljóst er hvað fagið hefur uppá að bjóða, gæti áætlun um að breyta kerfinu, innan frá eða utan, orðið markvissari. Hér er vísir að lista:

Í KERFINU:

• Ráðgjöf fyrir hið opinbera varðandi löggjöf sem minnkar völd peningaaflanna í manngerðu umhverfi
• Að fara útí pólitík þar sem sérþekking getur nýst við uppbyggingu sjálfbærs samfélags
• Vinna fyrir sveitarfélög sem embættismenn eða við skipulagsgerð
• Vinna við menntun nýrra arkitekta
• Vinna við rannsóknarstofnanir sem sýnir fram á veikleika kerfisins með tillögur til úrlausnar.
• Vinna fyrir samtök eða hið opinbera að verndun þess sem gott er í hinu byggða umhverfi (hús og staðarvernd
• Vinna fyrir gallerí/safn við stjórn sýninga
• Hönnun fyrir opinberar framkvæmdir, sem ekki ríkir ágreiningur um markmið: skólar, torg osfrv.
• Vinna í öðrum atvinnugreinum sem geta nýtt sér sérþekkingu arkitektsins
• Vinna við verkefni þar sem samskiptin eru milliliðalaus, viðskiptavinurinn og notandinn er sama manneskjan (einbýli eða íbúðarhús með tiltölulega fáum íbúum).

UTAN KERFISINS:

• Sérþekking um lagaramma nýtt til aðstoðar við nágrannamótmæli þegar annarleg öfl eru á kreiki
• Skrif krítíska, hvetjandi og/eða fræðandi greinar í fjölmiðla fyrir almenning og/eða ráðamenn
• Smábreytingar á húsum og umhverfi sem ekki krefjast samþykktar yfirvalda.
• Að verða andófslistamaður
• Aktívismi
• Þróun verkefna sem virka gegn uppavæðingu
• Búferlaflutningar í afskekktan fjörð þar sem sem arkitektinn getur byggt upp draumalíf sjálfs sín, gerst góð fyrirmynd og hjálpað nágrönnum sínum
• Að gerast trúður og gera grín að öllu saman

Sérfræðingar á öðrum sviðum og aðrir sem væru til í að setjast að vinnuborðinu með arkitektum sem vilja breytingar á kefinu/ umhverfinu eru hvattir til að hafa samband við Arkitektafélagið.

Heimildir:

JaapJan Berg, Houses in Transformation; Interventions in European Gentrific

Robert Gutman, Architectural Practice: A Critical View, (Princeton Architectural Press, 1988).

Hjálmar Sveinsson, Skipulag Auðnarinnar, Tímarit Máls og Menningar, (Reykjavík, Janúar 2010)

http://oslotriennale.no/?nid=1046

Fréttablaðið,September 16th 2010,p. 6.

Till, Jeremy, Architecture Depends (The MIT Press 2009)

Yfirtaka sjálfstæðismanna á Álftanesi

Höfundur: Kristján Sveinbjörnsson - bæjarfulltrúi
Flokkur: Fjölmiðlar, Stjórnmál, Sveitarstjórnarmál  

Nú hefur sjálfstæðisfélagið á Álftanesi komist til valda á ný. Því er ekki úr vegi að líta um öxl og skoða hvernig sú niðurstaða fékkst. Svo virðist sem D-listinn hafi þurft nokkra mánuði til að kyngja þeirri staðreynd að flokkurinn hafi virkilega tapað kosningunum 2006. Á haustdögum fór hefndarþorstinn að leita sér útrásar. Mér er þó stórlega til efs að það heiðvirða sjálfstæðisfólk sem býr á Álftanesi sé beinlínis stolt af framgöngu sinna manna í baráttunni fyrir endurheimt fyrri valda. Meðulin koma þó fáum á óvart sem fylgst hafa með valdabrölti þeirra síðustu áratugi.

Hatröm rægingarherferð hefur staðið linnulaust í prent- og ljósvakamiðlum frá árslokum 2006. Vogar, málgagn Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi, sá t.d. tvisvar ástæðu til að leggja blað sitt undir æsifréttir af álftneskum bæjarmálum. Þá hefur Fréttablaðið sl. 3 ár birt á fjórða tug einhliða greina sem sami blaðamaður hefur iðulega kvittað upp á. Áhangendur D-listans hafa nýtt sér nýja tölvutækni, haldið hefur verið úti þremur bloggsíðum sem hafa það hlutverk að níða niður sveitarfélagið, stjórnsýsluna og fólkið sem þar starfar í umboði kjósenda. Áhangendur D-listans hafa staðið fyrir tug stjórnsýslukæra og málaferla á hendur stjórnsýslu Álftaness. Fyrrverandi bæjarstjóri var formlega sakaður um þjófnað, fals og fjölmörg önnur afbrot. Fyrrverandi forseti bæjarstjórnar var sakaður um valdníðslu og yfirgang. Endurskoðandi, arkitektar og lögmenn bæjarins voru opinberlega sakaðir um mútur og annan ósiðlegan gerning. Embættismönnum bæjarins var hótað. Ráðist var að þjónustuverktökum, þeir vændir um óeðlileg vinnubrögð, klíkuskap og spillingu. Alvarlegustu ásakanir hafa ýmist farið í úrskurð eða fyrir dómstóla. Niðurstaðan er jafnan sú sama, að ekkert sé hæft í þessum áburði. Nú síðast var fv. bæjarstjóra hótað brottrekstri með lögregluvaldi auk þess sem bæjarfulltrúar D-listans reyndu að stöðva verktaka í vinnu með aðstoð lögreglu. Þessi ótrúlega heiftúð hefur stórskaðað ímynd sveitarfélagsins. Álftnesingar allir hafa þurft að líða fyrir þeirra framferði. Nú hefur takmarkinu lokins verið náð, vígi Á-listans er fallið. Það var veikasti hlekkurinn sem gaf sig.

Frami Margrétar Jónsdóttur bæjarfulltrúa varð skjótur og auðfenginn. Hún vermdi 2. sæti Á-listans í skjóli Framsóknarflokksins. Reynslulaus í sveitarstjórnarmálum sóttist hún eftir embætti formanns bæjarráðs ásamt ýmsum nefndarstörfum. Þau 3 ár sem Margrét hefur gegnt einu veigamesta embætti bæjarins minnist ég þess ekki að hún hafi samið eða beitt sér sérstaklega fyrir nokkurri tillögu nema hvað varðar kosningu fulltrúa í nefndir og stjórnir. Lengi hefur verið ljóst að stöðugur áróðurinn hlaut hjómgrunn hjá henni, hún tók að efast um fólkið sem hún var kosin til að starfa með. Ekki var um málefnaágreining að ræða, aðeins persónulega dóma um samstarfsfólkið. Málflutningur Margrétar varð æ mótsagnakenndari, í lokin stóð hún ekki við nýundirritað samkomulag um samstarf. Í kjölfarið komu þjóðstjórnardraumar, á meðan var sveitarfélaginu haldið í herkví svo vikum skipti. Að sögn vildi hún svo kanna hvað væri í boði hjá D-listanum og í lok september gekk hún til samstarfs við hann. Niðurstöðuna, um aukin völd og áhrif fyrir sig og sína fjölskyldu, má sjá á nefnda- og stjórnarlista sveitarfélagsins.

Höfuðvandi stjórnsýslunnar hefur kristallast í sívaxandi áráttu D-listans til að rægja og níða mótherjana niður og berjast hatramlega gegn öllum helstu hagsmunamálum samfélagsins. Málstað sínum til framdráttar hafa þau reynt að stöðva uppbyggingu á miðsvæðinu, sundlaugarbygginguna og lagfæringu Álftanesvegarins auk fjölda annarra brýnna verkefna. Með oddi og egg hafa þau þó barist fyrir aðalmáli sínu, að byggja megi einbýlishús í fjöruborði Skógtjarnarinnar. Síðan Margrét Jónsdóttir söðlaði um og D-listinn komst til valda hefur stjórnsýslan verið lömuð. Erindi Prima Care um byggingu sjúkrahótels fyrir yfir 15 milljarða var haldið leyndu fyrir bæjarfulltrúum. Þar fóru stórkostlegir möguleikar forgörðum, þrátt fyrir að Álftanes búi að glæsilegu skipulagi sem er nær klæðskerasniðið að hugmyndinni. Eitt stærsta hagsmunamál sveitarfélagsins, vinna við leiðréttingu framlaga úr Jöfnunarsjóði vegna skólans, hefur stöðvast. Stjórnsýslan sá sér ekki fært að senda fulltrúa á ársfund sjóðsins. Hvað stendur eiginlega eftir af yfirlýsingum um að markmið þessa nýja „starfhæfa meirihluta“ sé að koma stjórnsýslu og fjármálum sveitarfélagsins í lag? Eitt er víst að gereyðingarstefna bæjarfulltrúa D-listans er ekki það sem Álftnesingar þurfa helst um þessar mundir, nóg er kreppan samt.

Höfundur er bæjarfulltrúi Á-lista.

Ábyrgð og hagsmunatengsl

Höfundur: Þórir Örn Ólafsson viðskiptafræðingur
Flokkur: Stjórnmál, Sveitarstjórnarmál   Efnisorð: ábyrgð, hagsmunatengsl, stjórnmálamenn, sveitarstjórnarfólk

Síðastliðin ár hefur verið höfð uppi umræða sem tengist stjórnmálamönnum, hagsmuna- og eignatengslum þeirra gagnvart atvinnulífi og fjárhagslegri afkomu þeirra, með einum eða öðrum hætti. Einkum hefur þetta beinst að þeim stjórnmálamönnum sem hafa boðið fram krafta sína í landsmálunum. Flestir stjórnmálaflokkar hafa í kjölfar fyrrnefndrar umræðu tekið upp þau tilmæli að frambjóðendur geri grein fyrir sínum fjárhag,  hagsmuna- og eignatengslum. Það er vel,  þó að mati undirritaðs mætti oft taka dýpra á í þeim efnum.

Staðreyndin er hinsvegar sú að á þetta skortir mikið í sveitarstjórnarmálum. Almenna krafan er sú að stjórnmálamenn geri grein fyrir sínum málum. Það sama hlítur að eiga við um sveitastjórnarfólk, það er að þau geri með sama hætti grein fyrir sínum fjárhag, hagsmuna- og eignatengslum, með svipuðum hætti og nú er gert í landsmálunum.

Það þekkja flestir þá staðreynd að sveitastjórnarfólk getur haft töluverð áhrif á framgang mála. Hávær umræða hefur fylgt setu bæjarstjóra í Kópavogi og fleiri sveitastjórnarmenn hafa verið í umræðu sem tengist bitlingum og fyrirgreiðslupólitík. Í umræðunni hafa verið störf náskyldra, setur í ráðum og nefndum, svo einhvað sé nefnt.

Í ljósi umræðunnar og þeirrar staðreyndar að kosningar til sveitarstjórna eru framundan á næsta vori tel ég einsýnt að frambjóðendur þurfi að gera skýra grein fyrir sínum fjárhag, ásamt hagsmuna- og eignatengslum. Þannig munu kjósendur geta gengið til kosninga, upplýstir um þá frambjóðendur sem í boði eru og geta tekið sjálfstæða ákvörðun í kjörklefanum, út frá fyrirliggjandi upplýsingum.

Ég fagna því sveitarstjórnarfólki sem tekur fyrsta skrefið í þessa átt og gerir grein skýra fyrir fyrrgreindum tengslum og hagsmunum sem kunna að vera fyrir hendi.

Hvers á Bolungarvík að gjalda?

Höfundur: Soffía Vagnsdóttir bæjarfulltrúi
Flokkur: Sveitarstjórnarmál   Efnisorð: Bolungarvík, bæjarstjórn, Fjármál

Nú á síðustu dögum gamla ársins og hinum fyrstu þess nýja hef ég í forundran fylgst með fréttaflutningsherferðinni frá Bolungarvík.

Það má með sanni segja að fréttaflutningurinn geti vart verið til þess fallinn að bjartsýni ríki yfir búsetu í Bolungarvík næstu misserin, – hvað þá heldur að það geti talist fýsilegur kostur fyrir fólk að flytja hingað miðað við þann bölmóð sem boðaður er.

Nema ef vera skyldi að fréttaflutningurinn sé til þess eins gerður að varpa rýrð á störf þeirra einstaklinga sem báru ábyrgð á rekstri sveitarfélagins í umboði kjósenda frá maímánuði árið 2006 og fram til 21. apríl 2008, í þeirri von að bæjarstjórnarkosningarnar næstu fari með öðrum hætti en þær síðustu?

Það eru sannarlega boðaðir nýir tímar í Bolungarvík – enn eina ferðina, en að þessu sinni svartari en nokkru sinni fyrr.

Stjórnarslit sem vöktu landsathygli

Frá því að valdaránið var framið þann 21. apríl s.l. þegar þáverandi meirihluti var sprengdur með fölskum lúðrablæstri og úreltum blysum, hefur vart borist ein einasta jákvæð frétt frá Bolungarvík.  Hægt og rólega hefur hljóðnað sú bjartsýni og kraftur sem hafði tekist að vekja á þeim tæpu tveimur árum  sem Bæjarmálafélagið í samstarfi við A-lista stýrði litla bátnum. Ég segi valdarán vegna þess að sá meirihluti sem nú stýrir sveitarfélaginu hefur í þessari mynd ekki umboð bolvískra kjósenda til að stjórna.  A-listinn var, til að það rifjist upp, stofnaður mánuði fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar til þess eins að koma í veg fyrir að Elías Jónatansson yrði bæjarstjóri. Það vita allir.

Hvað Önnu G. Edvardsdóttur oddvita A-lista hefur verið boðið til að éta svona kyrfilega ofan í sig loforð við kjósendur sína er ekki gott að segja. En það er ljóst að það er til mikils fyrir Elías Jónatansson og Önnu G. Edvardsdóttur að hafa valdið, – hvað sem það kostar. Og grátbroslegast er að helstu ástæðuna fyrir samstarfsslitum við Bæjarmálafélagið sagði Anna vera of mikil umsvif undirritaðrar og mögulega hagsmunaárekstra hennar við sveitarfélagið þegar tókst að landa samningi við Ósafl ehf, undirverktaka Íslenskra aðalverktaka um að hýsa og metta starfsmenn þeirra við göng og garð.  Það var þess vegna í það minnsta vandræðalegt  að önnur kona á A-lista Önnu G. Edvardsdóttur, Anna Sigríður Jörundsdóttir, þáði svo eitt af þeim störfum sem  sköpuðust í bænum  við það að samningurinn náðist til Bolungarvíkur. Í því tilfelli virðast meintir eða mögulegir hagsmunaárekstrar bæjarfulltrúa engu skipta.

Lítið hefur farið fyrir þeim jákvæðu fréttum að í fyrsta sinn í áraraðir hefur íbúum í Bolungarvík fjölgað svo um munar. Einmitt vegna þess “vafasama” verknaðar að landa samningi við Ósafl í Bolungarvík hefur skráðum íbúum sem greiða hér útsvar fjölgað um marga tugi. Hvorki bæjaryfirvöld né fjölmiðlar á heimasvæði hafa séð ástæðu til að gera sér mat úr þeim gleðitíðindum.  Stofnuð hafa verið fyrirtæki sem hafa verið að byggja upp vegna samningsins. Núverandi bæjaryfirvöld hafa ekki séð ástæðu til að svo mikið sem kynna sér þá starfsemi. Vinnustaðaheimsóknir voru teknar af forgangslista með nýjum meirihluta.

Nýr meirihluti á móti atvinnuuppbyggingu?

Lítið hefur heyrst  frá Bolungarvík á síðustu mánuðum annað en harmþungrið kvein um slæman fjárhag, samstarf  með eftirlitsnefnd sveitarfélaga og rifrildi um lóðir til atvinnuuppbyggingar, á stað sem enginn hefur haft áhuga á fram til þessa. Þá væntanlegu atvinnuuppbyggingu hefur meirihluta bæjarstjórnar nú endanlega tekist að stöðva eftir að birt var tillaga um deiliskipulag fyrir þrjú fimm eininga hús (í stað fimm sem sótt var um) og raðhúsalóðir sem teiknaðar eru YFIR atvinnuhúsnæði, hvorttveggja á stöðum sem enginn hefur verið að spyrja um og eru auk þess í óþökk þeirra íbúa sem búa í næsta nágrenni við umræddar lóðir. Óvíst er auk þess hvenær þær lóðir gætu svo verið tilbúnar til úthlutunar.

Mér er auðvitað ljóst að leyfilegt er að gera skipulagstillögur með þessum hætti, en spurt er í þessu tilfelli, TIL HVERS og hvað hefur gjörningurinn kostað? Eða er hinn nýi meirihluti kannski á móti atvinnuuppbyggingu sumra?

Að skera klæðin af – og líka kjötið

Samkvæmt forsíðu frétt BB þann 3. janúar 2009 er eftirlitsnefnd sveitarfélaga gríðarlega ánægð með samstarfið við bæjaryfirvöld í Bolungarvík. Það er nú gott að eftirlitsnefndin skuli vera ánægð með samstarfið. Og skyldi engan undra. Árangurinn er þó vafasamur að mínu mati. Öll þjónustugjöld bæjarins skulu hækka, uppsagnir skulu eiga sér stað og síðast en ekki síst, – hæstu útsvarsálögur yfir landið skulu lagðar á Bolvíkinga á árinu 2009 og jafnvel lengur samkvæmt sérstöku leyfisbréfi ráðherra.
 
Þá hefur bæjarstjóri , upp á sitt einsdæmi, tilkynnt stöðvun á þeirri samfélagslega mikilvægu framkvæmd, lagfæringu Félagsheimilisins, án nokkurs samráðs við  byggingarnefnd hússins eða bæjarstjórn. Útspil ríkisins (eftirlitsnefndar) í “samstarfinu” við bæjarfélagið er ekkert! Það er fátt eftir í að tálga af beinunum, flest er farið af. Og í sömu frétt var nefnt að það væri óþarfa lúxus að reka hér sundlaug allan ársins hring! Það eru ekki mörg sveitarfélög af þessari stærð sem eru með sundlaug opna allt árið. Það væri því hægt að spara ef henni yrði lokað. Sveitarstjórnarmenn vilja hafa frelsi til útgjalda og bera ábyrgð á því. Þeir verða þá líka að bera ábyrgð á því ef það klikkar,“ segir Jóhannes og bætir við í léttum tón: „Ég held að það yrði ágætt að Ísfirðingar færu að stunda sundlaugina í Bolungarvík þegar göngin verða opnuð.“

Ánægjulegt að stutt sé í húmorinn hjá eftirlitsnefndarmanninum en mér er til efs að niðurstöður excelskjalsins muni koma vel út í raunveruleikanum. Hvert fara þeir starfsmenn og fjölskyldur þeirra sem reknir verða? Hvaða áhrif hefur minni þjónusta á val íbúa til búsetu? Sveitarfélag sem ekkert hefur upp á að bjóða annað en lítilsháttar plús í excelskjali deyr Drottni sínum hratt og örugglega.

Hafa skal það sem sannara reynist

Í ljósi fullyrðinga núverandi bæjarstjóra Elíasar Jónatanssonar í fjölmiðlum undanfarið er mikilvægt að halda nokkrum hlutum til haga.
Hann fullyrðir hvar sem því verður við komið að helsta ástæða fyrir svo mikilli hækkun útsvars, hæst á landinu öllu, sé erfitt rekstrarár árið 2007. Aðra ástæðu tiltekur hann að ekki hafi legið fyrir fjármögnun við endurbætur á Félagsheimili Bolungarvíkur. Þriðju ástæðuna telur hann vera baggi sveitarfélagsins vegna félagslega íbúðakerfisins.

Það er makalaust að þurfa að sitja undir slíkum fullyrðingum að þessir erfiðleikar sem nú mæða á séu fyrst og fremst vegna erfiðleika í rekstri ársins 2007. Um hvað er maðurinn að tala? Ef þetta var slíkur hryllingur hefði hann kannski átt að vera heima við og axla þá ábyrgð sem fylgir því að sitja í minnihluta,  nefnilega að fylgjast með og veita aðhald. Í stað þess hvarf hann af vettvangi eftir að hafa tapað í síðustu kosningum og kom ekki aftur fyrr en bæjarstjórastóllinn var í höfn.

Með þeim fullyrðingum sem Elías Jónatansson heldur fram,  er beinlínis verið að gefa í skyn óráðsíu í rekstri og óábyrga fjármálastjórn á meðan Bæjarmálafélagið  og A- listinn báru ábyrgð á rekstrinum.  Þessu er hér algjörlega vísað á bug sem rakalausum þvættingi.  Það má lesa það í gegnum fundargerðir ársins 2007 að algjör samstaða allra bæjarstjórnarmanna ríkti um flest það sem verið var að gera. Enda virtist sem flestum væri það mikilvægt að vera samstíga í verkunum og flokkapólitík yfirleitt lögð til hliðar.
Nei – Bolvíkingar eru nú að fá með miklum skelli margra ára fortíðarvanda sem Bæjarmálafélagið og A-listinn voru í sameiningu að byrja að taka á með bjartsýni, áræði og heiðarleika þegar skyndilega breyttust vindar. Stjórnarstefna Sjálfstæðisflokksins hefur sannarlega séð til þess að ekki bara í Bolungarvík, heldur á landinu öllu að nú er hér allt í kaldakolum. Hugmyndafræði taumlausrar frjálshyggju er ekki lengur söluvara. Menn verða að fara að skilja það.

Samanburður við sambærileg sveitarfélög

 Það er athyglisvert að skoða hið alræmda ár 2007 og bera það saman við rekstur fjögurra annarra sambærilegra sveitarfélaga. Þar kemur í ljós hið æpandi óréttlæti: Tekjur jöfnunarsjóðs per íbúa eru lægstar í Bolungarvík  eða 147 þús. kr. Tekjur A-sjóðs á íbúa eru þar áberandi lægstar líka eða 524 þús. kr. Sjá mynd 1.

Ef Bolungarvík hefði fengið sambærilegar tekjur úr jöfnunarsjóði og þessi sveitarfélög hefði reksturinn verið jákvæður um tæpar 20 m.kr. Sjá mynd 2. 

Athyglisvert er einnig að skoða skatttekjur per íbúa fyrir utan jöfnunarsjóð en þær eru sem dæmi 333 þús. kr. í Snæfellsbæ og 308 þús. kr. í Vesturbyggð en aðeins 261 þús. kr. í Bolungarvík. Bolungarvíkurkaupstaður hefði þannig með réttu átt að fá enn hærra framlag þar sem skatttekjur per íbúa eru lægri þar en hjá þessum samanburðarsveitarfélögum. Þetta er kjarni málsins ekki einhver sérstök óráðssíða sveitarstjórnarmanna árið 2007.
Elías Jónatansson ætti því blygðast sín fyrir að vera að hamast á því fólki sem stóð í ströngu við að reyna að leiðrétta þetta óréttlæti. Það er ömurlegt að horfa upp á ósannindin og óhróðurinn sem bæjarstjóri ber á borð fyrir alþjóð. Eftirlitsnefndin hefði einnig átt að benda á þessa staðreynd rétt eins og hún gerði reyndar með heilbrigðisvottorði sínu um rekstur Bolungarvíkur vorið 2007 en þá benti hún á að vandi Bolungarvíkur væri tekjuvandi ekki útgjaldavandi. Yfirferð nefndarinnar í dag virðist byggja á forsendum sem ekki snúast um alla þætti reksturs sveitarfélagsins og ástæður þess að illa gengur í rekstrinum.

Opin og gegnsæ stjórnsýsla

Í stuttri stjórnartíð Bæjarmálafélagsins og A-listans var lögð mikil áhersla á upplýst vinnubrögð og gegnsæi þar sem allir voru með á hvað var í gangi. Nægir þar að nefna eftirfarandi:

• Komið var á útsendingum á internetinu frá bæjarstjórnarfundum strax frá fyrsta fundi.
• Pésinn, upplýsingabæklingur bæjarins, þar sem sagt var frá því helsta sem var verið að gera. Hann hefur ekki komið út eftir stjórnarskipti.
• Komið var á föstum fundum forstöðumanna allra stofnana bæjarins. Slíkir fundir hafa lagst af. Velt var við steinum í rekstri bæjarfélagsins og komu þá í ljós ýmis störf sem virtust hafa orðið til í einkavinavæðingu Sjálfstæðismanna í gegnum árin.
• Bæjarmálafélagið og A-listinn stofnuðu til vinnustaðaheimsókna bæjarráðs og bæjarstjóra. Auk þess lagði bæjarstjórinn Grímur Atlason sig fram um að vera í góðu sambandi við fulltrúa atvinnulífsins í bænum. Meðal annars þess vegna var brugðist við frá fyrsta degi þegar fjöldauppsagnir urðu í Bakkavík á árinu 2007. Þá var hópur fólks ráðinn inn í áhaldahús bæjarins til að létta áfallið hjá þeim sem voru að missa vinnu.
• Strax var hafist handa við að undirbúa gerð nýs aðalskipulags og vel heppnað íbúaþing haldið í tengslum við þá vinnu. Skipulaginu lýkur á vormánuðum þessa árs, – verði sú vinna ekki stöðvuð í sparnaðarskyni.
• Tekið var upp rafrænt skjalastjórnunarkerfi þannig að stjórnsýslan yrði enn gegnsærri.
•  Hafist var handa við að breyta munnlegum samningum í skriflega til að draga úr öllum vafa og óvissu, en fjölmargir munnlegir samningar höfðu verið gerðir í tíð fyrri stjórnar.

Orkubúspeningar, ágætis varasjóður – en í stuttan tíma.

Þær tæplega 400 milljónir sem fengist höfðu fyrir sölu á hluta Bolungarvíkurkaupstaðar í Orkubúinu voru uppurnar þegar Bæjarmálafélagið tók við og voru AÐ LANGMESTU LEYTI NÝTTAR TIL REKSTURS BÆJARFÉLAGSINS. Eins og fram kemur á meðfylgjandi mynd jukust skuldir A-sjóðs jafnt og þétt á stjórnartíma D-listans. Orkubúspeningar fóru aðeins að litlu leyti í niðurgreiðslu skulda og jafnharðan var bætt í: Engar stórframkvæmdir höfðu farið fram, utan dýpkunar á höfn sem að stórum hluta var greidd úr ríkissjóði.  Mér er einmitt minnisstætt þegar þáverandi meirihluti sjálfstæðisflokks undir forystu Elíasar Jónatanssonar þrýsti framkvæmdum á dýpkun hafnarinnar fram yfir framkvæmdir við endurnýjun þils á brjót sem loks var framkvæmt  s.l. sumar. Málið var lagt fram án undirbúnings á bæjarstjórnarfundi og með frávikum á dagskrá. Bæjarstjóri lagði, máli sínu til stuðnings, fram rekstrarreikninga eigin fyrirtækis, Gnáar ehf., til að sýna fram á það mikilvæga verkefni að dýpka þyrfti höfnina og vísaði í alla þá fjármuni sem myndu verða til í bæjarsjóði við þessa aðgerð. Það þótti ofstopi af hálfu þáverandi minnihluta að nefna að einmitt á þessum tíma var hér blússandi smábátaútgerð og mikil þörf fyrir að endurbæta aðstöðu á brjót.  Því er skemmst frá að segja að þau eru ekki mörg loðnuskipin sem hafa ratað í höfnina eftir þessa dýpkunarframkvæmd og eins og flestir vita varð fyrirtækið Gná ehf. gjaldþrota á liðnu ári. Ekki er enn ljóst hversu mikið tap bæjarfélagsins er af því gjaldþroti, en reikna má með a.m.k. 10 – 15 milljónum.

Elías Jónatansson ætti manna best að vita það að erfiður rekstur getur stafað af mörgum ástæðum. Þeirri reynslu ætti hann að geta miðlað eftir að hafa verið við stjórnvölinn í tveimur fyrirtækjum sem sigldu í gjaldþrot og einu sem aldrei náði flugi en fékk þó töluvert opinbert fjármagn til uppbyggingar. Þá ríður á að vera hugmyndaríkur um lausnir og tapa ekki samningsstöðunni; ekki gefast upp fyrr en í fulla hnefana, taka áhættu, en þá á eigin kostnað. Því þekkir hann kannski minna af.

Lántaka og og tekjuvandi

Rétt er að minna á að tekið var 100 milljóna króna lán rétt fyrir kosningar árið 2006 vegna langvarandi hallareksturs Sjálfstæðismanna á bæjarfélaginu og voru þá Orkubúspeningarnir uppurnir.  Rekstur bæjarsjóðs árið 2006 varð bærilegur, og má helst þakka það hærra framlagi út jöfnunarsjóði sveitarfélaga. Þeir sem til þekkja vita að aldrei er hægt að vita fyrirfram hversu mikið eða lítið framlag jöfnunarsjóðs er á hverju ári. Það framlag er alltaf áætlun sem ýmist gleður eða hryggir. Grímur Atlason fyrrverandi  bæjarstjóri hefur verið  seinþreyttur á að vekja athygli á ósanngjarnri skiptingu jöfnunarsjóðs. Þessi staðreynd blasir við þegar árið 2007 er skoðað.
Þegar meirihluti Bæjarmálafélags og A-lista tók við árið 2006 var það eitt fyrsta verkið að hefja vinnu við aðalskipulag bæjarins eins og áður hefur verið nefnt, en því verki hefði átt að vera lokið  árið 2000 þegar gamla aðalskipulagið rann út. Það sýndi sig ef til vill á því hve takmarkaða framtíðarsýn sjálfsstæðismenn sem þá stýrðu bænum  höfðu á bæjarfélaginu, að aðalskipulagsgerð skyldi ekki hafa verið sinnt.

Sundlaugargarðurinn

Árið 2007 var farið í framkvæmd sundlaugagarðs. Ég fullyrði að allir þeir sem nú njóta garðsins gleðjast yfir því að hann skuli hafa litið dagsins ljós. Þar liggur fjárfesting. Þeir peningar sem fóru í sundlaugargarðinn voru ekki nýttir í að reyna að laga langvarandi hallarekstur. Þeir liggja í verðmætri fjárfestingu sem gerir bæinn að eftirsóknarverðum búsetukosti.

Fjármagnstekjuskatturinn í heimahöfn

Grímur Atlason og fulltrúar Bæjarmálafélagsins og A-listans vöktu athygli á því að réttlátt væri að krefjast þess af ríkinu, sem í rekstri sínum hafði sýnt bullandi hagnað mörg síðustu ár, að  hluti fjármagnstekjuskatts skyldi renna til þess sveitarfélags sem greiðendur hans byggju í.  Það er algjörlega ljóst að einkahlutafélagavæðingin og lög um fjármagnstekjuskatt hafa verið Bolungarvíkurkaupstað mjög íþyngjandi sl. 6 ár og hefur sveitarfélagið tapað umtalsverðum tekjum vegna þessa.
Hefði þetta verið gert, væri fjárhagsstaða margra sveitarfélaga önnur og betri en hún er í dag. Þetta fór fyrir brjóstið á mörgum bolvískum greiðendum fjármagnstekjuskatts (sjá grein sem birtist á BB) (http://www.bb.is/Pages/26?NewsID=104611.) sem tóku þessa ábendingu sem persónulega ásökun.
Þegar öllu er á botninn hvolft þá er reglan sú að greitt sé útsvar af tekjum í því sveitarfélagi sem viðkomandi á lögheimili í.
Farsælt hefði verið að vita til þess að menn hefðu fremur stutt þessa baráttu og þannig látið hluta af gríðarlegum hagnaði sínum sem að mestu átt uppruna sinn í verðmætasköpun í sjávarútvegi, renna til atvinnuuppbyggingar eða samfélagslegra verkefna í heimabyggð í gegnum skattakerfið í meira mæli, í stað þess að setja þá í uppbyggingu á höfuðborgarsvæðinu eða leggja í sjóði sem nú eru hugsanlega tapaðir, týndir og tröllum gefnir.

Félagsheimilið

Rétt er að minna á að bæjarfulltrúar, allir sem einn, samþykktu að fara í framkvæmdir á endurnýjun félagsheimilisins. Það að ekki hafi legið fyrir fjármögnun er hæpin fullyrðing.  Allir höfðu samþykkt leiðina sem farin skyldi. Einn varamaður sjálfstæðismanna Elín Jónsdóttir gerði tilraun til að gera athugasemdir og draga stuðning til baka, en fékk á sig harðorða bókun þáverandi meirihlutafulltrúa Önnu G. Edvardsdóttur.
Eftirfarandi bókanir voru gerðar á fundi bæjarstjórnar þann 27. mars síðastiðinn þegar rædd var fjármögnun Félagsheimilisins og samþykkt:

Anna G. Edvardsdóttir leggur fram eftirfarandi bókun:
„Meirihluti bæjarstjórnar Bolungarvíkur lýsir yfir furðu sinni vegna afstöðu
Elínar Jónsdóttur til framkvæmda við Félagsheimili Bolungavíkur, sérstaklega í
ljósi þess að hún samþykkti framkvæmda- og fjármögnunaráætlun þessarar
framkvæmdar.“

Elín Jónsdóttir leggur fram eftirfarandi bókun:
„Í ljósi þess hve fjármögnun verksins er kostnaðarsöm tel ég að eðlilegra hefði
verið að staldra við og leita hagkvæmari leiða til fjármögnunar verksins.“

Svo mörg voru þau orð.

Hins vegar er öllum ljós sú breytta staða sem varð á lánamörkuðum á fyrstu mánuðum ársins 2008. Það var annað hvort um það að ræða að halda áfram verkinu, enda hafði þegar verið lagt út í töluverðan kostnað vegna undirbúnings, eða að hætta við og þá hefði Félagsheimilið hugsanlega verið jafnað við jörðu, enda ástand þess orðið mjög slæmt. Tekin var ákvörðun um að halda áfram en þess í stað ákveðið að fresta öðrum framkvæmdum á árinu 2008 s.s. stórum endurbótum á gatnakerfi bæjarins og kostnaðarsömu viðhaldi á eignum bæjarins s.s. grunnskóla og uppbyggingu í leikskóla. Allt saman hlutir sem þó eru fyrir löngu orðnir tímabærir.

Þátttaka Sparisjóðs Bolungarvíkur

Það hefur valdið undrun og miklum vonbrigðum undirritaðrar að Sparisjóður Bolungarvíkur skuli ekki hafa séð sér fært að bjóða betri lánskjör á slíku samfélagsverkefni sem félagsheimilið er og raun bar vitni. Lánið er með hæstu yfirdráttarvöxtum og er vaxtakostnaður á árinu 2008 kominn yfir 10 milljónir króna! Sú gjöf sem Sparisjóðurinn hyggst gefa í verkefnið kr. 25 milljónir, n.b. með skilyrði um nýtingu þess fjármagns á lokahnykk verksins, er því þegar greiddur sem nemur allt að 50%  í formi vaxtagjalda árið 2008.

Hve langan tíma þarf í leiðréttingu á fjárhagsstöðu?

Það má spyrja sig þeirrar spurningar eftir langvarandi skuldasöfnun og erfiðleika í rekstri, hvort raunhæft sé að ætla sér að  leiðrétta þá stöðu á einu ári með gríðarlegum álögum á íbúa sveitarfélagsins. Það gerir hver maður sér ljóst að fjárhagsstaða bæjarfélagsins þarf að breytast. En farsælast er ef innviðir bæjarfélagsins skapa þá fjármuni sjálfir. Þá er mikilvægt að atvinnulífið fái að þróast og vaxa, hlúð sé að nýsköpun og starfandi fyrirtæki blómstri, því aðeins þannig er mögulegt að auka tekjurnar með eðlilegum hætti. Það er hlutverk bæjaryfirvalda að styðja við og vera í góðu sambandi við fulltrúa atvinnulífsins. Það gerir íbúana sjálfa ábyrga fyrir rekstri síns sveitarfélags og þannig verður það í þeim skilningi sjálfbært. Það er ekki eðlilegt að þurfa á hverju ári að gera áætlanir sem byggja á mögulegum framlögum jöfnunarsjóðs sem aldrei er vitað fyrirfram hvað verður hátt. Mörg sveitarfélög hafa lýst því yfir að ef aukaframlagi jöfnunarsjóðs nyti ekki við þá væri sveitarfélagið gjaldþrota. Mér segir svo hugur um að mörg sveitarfélög muni róa lífróður á næstu misserum.

Að lokum

Margt, margt fleira væri hægt að nefna hér, en hér er látið staðar numið í bili.  Mælirinn er fullur og áhuginn dvínandi að leggja meira á sig, eða að halda þeirri fullyrðingu á lofti að Bolungarvík sé enn besti búsetukostur á Íslandi, eins og ég hef löngum haldið fram. Ég er því miður orðin full efasemda um þessar mundir.
Eftir standa vangavelturnar um hvort allur þessi fréttaflutningur undanfarið sé undirbúningurinn að því að geta flaggað á öllum fánastöngum Ráðhússins í maí 2010 þegar garðurinn verður vígður, göngin verða komin og bæjarsjóðurinn kominn yfir núllið – og kosningar til sveitarstjórna á næsta leiti. Að þá geti menn sagt: SVONA VINNA SJÁLFSTÆÐISMENN!
Vonandi verða þá einhverjir eftir til að gleðjast og drekka hátíðarkaffið í nýju Félagsheimilinu – ef tekst þá að ljúka því.