Þínar fréttir, þín skoðun

Ekki þér samboðið, Steingrímur!

Höfundur: Sighvatur Björgvinsson - fyrrverandi alþingismaður og ráðherra.
Flokkur: Efnahagsmál, Fjármál, Stjórnmál  

Fjármagnstekjur á að skattleggja. Því er ég sammála. Skattameðferð þeirra má mín vegna meira að segja vera sú hin sama og á við um aðrar tekjur. En fjármagnstap er hvergi skattstofn. Hvergi í veröldinni. Nema á Íslandi. Núna.

Sighvatur Björgvinsson

Hvað á ég við með því? Ég á við að þegar verðbólga er meiri en nemur innlánsvöxtum banka þá er fólk að tapa sparifé sínu. Séu því boðin einhver 3% í ávöxtun, eða þaðan af minna, fyrir að leggja sparifé sitt í banka en verðbólga komin yfir 5% þá er fólk að tapa. Spariféð er þá að brenna upp. Raunvextir neikvæðir. Svo kemur ríkið og skattleggur neikvæða raunvexti. Það skattleggur sum sé tapið. Lítur á lækkandi andvirði sparifjárins sem tekjustofn! Svo einfaldan reikning hljóta jafnvel Hagsmunasamtök heimilanna að ráða við. En þau eru víst upptekin við annað. Hafa ekki áhyggjur af þessu. Nóg er nú samt.

Hvers má vænta þegar verðbætur á sparifé eru skattlagðar sem tekjur – svo menn tali nú ekki um þegar svo langt er gengið að skattleggja neikvæða raunvexti? Það þekki ég. Frá því ég var ungur maður. Þá datt engum heilvita manni í hug að geyma sparifé sitt í banka. Það var vísasti vegurinn til þess að tryggja að ekkert yrði úr því. Að eitt lambsverð gefið í skírnargjöf og lagt í banka næmi andvirði einnar kótlettu við fermingu. Þá var þó ekki farið að skattleggja vaxtatap en látið nægja að hafa raunvexti neikvæða.

Þegar ofan á vaxtatap er verið að skattleggja tapið verður þessi þróun þeim mun hraðari. Þá hættir fólk að leggja sparifé sitt í banka en leitar allra annara leiða til þess að varðveita kaupmátt þess. Geymir aurana sína í steinsteypu eða öðrum varanlegum neysluvörum frekar en að láta þá brenna upp í banka. Og hvað er þá til ráða? Hvað þarf þá að gera til þess að bankarnir fái einhverja fjármuni til þess að lána – því þeir eru alltaf að lána annara manna fé en ekki sitt eigið. Ég þekki það líka hvaða lausn ríkisvaldið finnur þá. Þá er fólk þvingað með lögum til þess að trúa bönkum fyrir sparifé sínu. Það var gert við unga fólkið í mínu ungdæmi. Einasta ráðið fyrir það til þess að fá sjálft að koma höndum yfir lögþvingað sparifé sitt var að falsa giftingar. Og það var gert!

Þeir, sem eiga sparifé í bönkum, eru ekki og hafa aldrei verið útrásarvíkingarnir og auðmennirnir. Þeir áttu þar enga peninga og hafa aldrei átt. Þeir skulduðu þar peninga og meira að segja mikla peninga – og hafa ekki greitt skuldir sínar. Hafa hirt féð, – annarra manna fé, sem þeim var lánað. Þeir, sem sparifé sitt eiga í bönkunum, er ósköp venjulegt fólk, ekki síst aldrað fólk sem hefur trúað bönkunum fyrir arðinum af lífsstarfi sínu. Margt af þessu fólki tapaði aleigunni því það lét bankana blekkja sig til þess að leggja þennan ávöxt ævisparnaðarins inn á vogunarsjóði, sem svo urðu gjaldþrota. Nú er ávöxtun ævisparnaðarins svo orðin neikvæð á bankareikningum þessa fólks – og ríkið skattleggur tapið!

Vaxtatekjur eins og aðrar fjármagnstekjur á að skattleggja. Það er ótvírætt mín skoðun. En vaxtatap á ekki að vera skattstofn fyrir ríkissjóð. Það veit fjármálaráðherra mætavel. Honum er líka kunnugt hvernig hægt er að standa að málum til þess að skattlagningin nái til raunverulegra vaxtatekna en ekki verðbóta – sem ekki eru vaxtatekjur – hvað þá heldur til vaxtataps. Einn nánasti ráðgjafi hans, Indriði Þorláksson, hafði á sínum tíma á takteinum tillögur um hvernig það mætti gera – og á þær tillögur sjálfsagt enn. Skoðaðu þær, Steingrímur! Að nota tap fólks á sparifé sínu sem skattstofn er þér ekki samboðið.

Stolnar fjaðrir?

Höfundur: Árni Gunnarsson - Fyrrverandi alþingismaður.
Flokkur: Saga, Stjórnmál, Utanríkismál  

Nafn Jóns Baldvins Hannibalssonar, fyrrum utanríkisráðherra, er þegar skráð feitu letri í sögu Eystrasaltsríkjanna. Barátta hans fyrir viðurkenningu alþjóðasamfélagsins á sjálfstæði ríkjanna þriggja fyrir 20 árum verður lengi í minnum höfð. Jón Baldvin sýndi þá mikinn pólitískan kjark og þor. Hann gekk gegn hótunum Sovétríkjanna, þrýstingi Bandaríkjanna, viðvörun Þjóðverja um að spilla ekki fyrir sameiningu Þýskalands og aðgerðarleysi og jafnvel andúð hinna norrænu ríkjanna og lágkúru nokkurra íslenskra stjórnmálamanna og hagmunasamtaka, sem óttuðust hrun í viðskiptum Íslands og Sovétríkjanna.

Þáttur Jóns Baldvins í frelsisbaráttu Eystrasaltsríkjanna er um margt einstakt afrek. Ekki það, að þjóð hans úti í miðju Atlantshafi hefði svo afgerandi áhrif á heimspólitíkina. En hann braut ísinn og aðrir fylgdu á eftir. Hann færði líka þjóðunum við Eystrasalt von um að þeim tækist að brjóta hina sovésku hlekki og öðlast frelsi og sjálfstæði. Þetta framtak hans hefur verið þakkað með ýmsum hætti, einkum í Litháen.

Fyrir nokkrum dögum var haldinn Íslandsdagur í Tallinn í Eistlandi. Þar kom forseti Íslands mikið við sögu. „Ólafi Ragnari var fagnað eins og poppstjörnu…“ segir í frétt Morgunblaðsins um afmælishátíðina. Talin eru upp nöfn margra Íslendinga, einkum listamanna, sem glöddu Eista á hátíðinni. Þess er einnig getið, að Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra hafi opnað matarmarkað undir nafninu „Inspired by Iceland“. Nafn mannsins, sem á heiðurinn af því að þora að ganga gegn hótunum Sovétríkjanna fyrir 20 árum og ryðja braut þeirri ákvörðun Íslendinga, að viðurkenna fullveldi Eistlands, var hvergi finnanlegt í fréttum.

Nokkrum dögum síðar kom forseti Litháens í heimsókn til Íslands. Þá var forseti Íslands fremstur í móttökusveit. Hvergi gat að líta nafn Jóns Baldvins, né var getið framgöngu hans fyrir 20 árum. Hér virðist gilda hið fornkveðna, að þeir njóti sjaldnast eldanna, sem fyrstir kveikja þá. Jón Baldvin hefur löngum verið býsna umdeildur, en enginn dregur í efa hæfileika hans sem stjórnmálamanns og hinn mikilvæga þátt hans í frelsun Eystrasaltsríkjanna, jafnvel ekki hörðustu andstæðingar hans.

Ég velti því fyrir mér hvaða ástæður kunni að vera fyrir því, að hlutverki hans hefur verið stungið undir stól eða látið gleymskunni í té. Þáttur fjölmiðla í þessu máli er mjög sérkennilegur og verður aðeins afsakaður með fávísi fréttamanna og þekkingarleysi á sögunni. Mér vitanlega kom forseti Íslands ekki mikið við sögu í baráttunni fyrir fullveldi Eystrasaltsríkjanna.

Í nóvember 1990 barst Alþingi boð frá stjórnvöldum í Litháen um að senda nefnd alþingismanna til Vilníus til að sitja sameiginlegan fund þinga Eystrasaltsríkjanna. Um þær mundir var undirritaður forseti neðri deildar Alþingis, Guðrún Helgadóttir forseti sameinaðs þings og Jón Helgason forseti efri deildar. Í svarbréfi okkar hinn 30. nóvember var sagt, að „af tæknilegum ástæðum“ gætum við ekki þegið þetta boð. Tæknilegu ástæðurnar voru andstaða Sovétmanna gegn því, að Alþingi Íslendinga sendi fulltrúa til Vilníus. Sjálfum þótti mér þetta mjög miður, enda var ég ákafur stuðningsmaður þess, að Íslendingar viðurkenndu fullveldi Litháens. Mér er minnisstæður sjónvarpsþáttur frá þessum tíma, þar sem ég deildi við fulltrúa Framsóknarflokksins, sem taldi það nánast landráð að ganga gegn Sovétríkjunum í þessu máli. Við myndum glata fiskmörkuðum, Rússar myndu hætta að selja okkur olíu og það yrði Íslendingum dýrkeypt að styggja björninn í austri.

Hins vegar fór svo, að Alþingi sendi þriggja manna hóp til Vilníus í byrjun janúar 1991. Í hópnum voru undirritaður, Eyjólfur Konráð Jónsson þingmaður Sjálfstæðisflokksins og Jóhann Einvarðsson, þingmaður Framsóknarflokksins. Við fórum með hrörlegri, tveggja hreyfla Iljusín flugvél frá Stokkhómi til Vilníus. Þegar við lentum tók hópur rússneskra hermanna á móti okkur, hirti vegabréfin og tók sér góðan tíma til að skoða þau. Síðan fóru heimamenn með okkur í þinghúsið, sem var víggirt með risastórum steinsteypuhlunkum. Sandpokum hafði verið hlaðið fyrir glugga og dyr. Innanhúss var varnarlið og mikið vopnabúr.

Við fórum beint á fund Landsbergis, hins þrautseiga foringja Litháa, í forsetaskrifstofu hans og afhentum honum bréf frá íslenska utanríkisráðherranum, Jóni Baldvin. Landsbergis faðmaði okkur og fagnaði innilega. Hann gladdist mjög yfir bréfi ráðherrans og talaði hvíldarlaust í langan tíma um rétt Litháa til fullveldis og sjálfstæðis. Ég minnist þess sérstaklega hve innilega og hlýlega hann ræddi um Jón Baldvin og frumkvæði hans í málefnum Litháa á alþjóðavettvangi. Hann sagði m.a. (ég á þetta allt niðurskrifað) að framganga Jóns Baldvins hefði stuðlað að vatnaskilum í baráttunni. Hann hefði snúið vonleysi í von og trú á að réttlætið næði fram að ganga. Íslendingar væru „bjarghringur“ Litháa.

Ég segi þessa sögu nú vegna þess, að þarna varð mér fullljóst hvað barátta Jóns Baldvins hafði gríðarlega mikla þýðingu fyrir frelsisbaráttu Eystrasaltsríkjanna. Jón Baldvin hafði verið í Vilníus nokkrum dögum áður en þingmannahópurinn kom þangað. Við bjuggum í sama hóteli og Jón hafði verið. Þar hittum við að kvöldlagi yfirmann leyniþjónustu Litháa, sem útskýrði fyrir okkur illvirki rússneska hersins, einkum í baráttunni um sjónvarpsturninn fræga. Hann sagði, að herinn hefði beitt svokölluðum svarthöttum, ungum og grimmum strákum frá Kákasus, sem fengju ótakmarkað amfetamín til að efla baráttumóðinn. – En hann sagði okkur einnig, að KGB fylgdist með hverju skrefi Jóns Baldvins, þeir sætu um hótel hans og myndu vart harma ef eitthvað óvænt kæmi fyrir hann. Þeir myndu einnig fylgjast með okkur. Ég hef ekki áður séð ástæðu til að segja þessa sögu, en finnst rétt að gera það nú, 20 árum síðar. Ástæðan er sú, að mér finnst ósæmilega vegið að Jóni Baldvin með þeirri þöggun, sem hér ríkir um mikilvægan þátt hans í málefnum Eystrasaltsríkjanna.

Einn dag heimsóknarinnar var okkur boðið í ökuferð til þorps í nágrenni Vilníus. Þetta kom okkur mjög á óvart, enda ekki á dagskrá okkar. Við vorum leiddir inn í stórt samkomuhús, sem var yfirfullt af fólki. Síðan vorum við beðnir að fara upp á svið og segja nokkur uppörvandi orð við þennan stóra hóp.

Það dæmdist á mig að tala. Ég bar fólkinu kveðjur frá utanríkisráðherra Íslands. Þá gerðist það, að allir stóðu upp og klöppuðu og hrópuðu. Hver maður þekkti þennan Jón Baldvin. Það var merkilegt og minnisstætt augnablik, þegar ég gerði mér ljósa grein fyrir mikilvægi orðræðu og krafna íslenska utanríkisráðherrans fyrir hönd þessa fólks. Í þeirra augum var hann ekkert minna en „þjóðhetjan þeirra“. Við þremenningarnir vorum býsna stoltir af eigin þjóðerni, og komumst raunar við. – Ég hygg að Íslendingar almennt geri sér litla grein fyrir veigamiklu hlutverki Jóns Baldvins í þessu dauðans alvarlega máli Litháa. Enn geymi ég stórar götuauglýsingar um þennan fund.

Allt þetta rifja ég upp til að sýna, að það þurfti pólitískt áræði, þrek og þor til að standa uppi í hárinu á Sovetríkjunum,– til að ganga fram fyrir skjöldu, án stuðnings hinna norrænu landanna (sem fylgdu svo á eftir) og gegn óttaslegnum íslenskum stjórnmálamönnum, sem ekki vildu styggja Mikhail Gorbachev, sem gaf út svera yfirlýsingu 22. janúar 1991, þar sem hann beinlínis varaði frjáls ríki Vesturlanda við því að styðja frelsisbaráttu Eystrasaltsríkjanna.

En einmitt það gerði Jón Baldvin. Hann studdi frelsisbaráttuna. Og það sem meira var, hann hafði kjark til að heimsækja þessi lönd þar sem ástand var mjög ótryggt og líf andstæðinga Sovétríkjanna var ekki í miklum metum. – Eftir á að hyggja má kannski segja, að Jón Baldvin hafi gengið gegn og brotið niður óttamúr kalda stríðsins, þótt sumir kjarkminni hafi þá talið, að ekki væri rétt að rugga rússneska bátnum. En ákvörðun hans mun halda nafni hans á lofti um ókomna tíð. Og enginn getur svipt hann heiðrinum af þessari framgöngu, þótt margir vildu nú Lilju kveðið hafa. Heiðurinn er og verður hans, og hvaða skoðanir, sem menn annars hafa á stjórnmálamanninum Jóni Baldvin, þá hefur það aldrei þótt stórmannlegt, að skreyta sig með stolnum fjöðrum.

Að troða fíl í Fiat Uno

Höfundur: Freyr Árnason - Núverandi/Fyrrverandi/Þáverandi nemandi við Kvikmyndaskóla Íslands
Flokkur: Samfélagið, Stjórnmál  

Svandís Svavarsdóttir, starfandi menntamálaráðherra talaði um frekju KVÍ í fjölmiðlum á dögunum. Nú er ég ekki starfsmaður menntamálaráðuneytisins né í samninganefnd KVÍ svo ég ætla ekkert að leggja sérstakt mat á orð hennar, ég þekki ekki samhengið sem orðin voru sögð í. Þau fengu mig hins vegar til að hugsa og nú hef ég ákveðið að vera bara frekur. Þetta kann að hljóma furðulega þar sem frekt fólk er oftast talið mjög leiðinlegt en ég hef mínar ástæður fyrir því. Skoðum þetta nánar.

Ísland er gott land(ef við mínusum allan viðbjóð síðustu ára). Hið opinbera stendur vel á bakvið þig og niðurgreiðir menntun og tómstundir(Lesist bóknám og boltaíþróttir). Samt tölum við bara um menntun sem bóknáms skólana. Ef barn er í grunnskóla er það að mennta sig en ef það leggur stund á fiðlunám í tónlistarskóla er það hóbbí, skipulagt hobbí, dýrt skipulagt hobbí. Vinsælu boltaíþróttirnar eru stórlega ríkisstyrktar en þá aðallega út frá forvarnarsjónarmiðum, en ekki gæðum þess starfs sem boðið er upp á. Við horfum alltaf á hlutina þannig að ef 20 manns sitja við borð í sama rýminu með einhvern sér vitrari gegnt sér. Þá sé um menntun að ræða, þá sé það eitthvað sem ber að styrkja og hlúa að.

Þó svo að bolta íþróttir séu vel styrktar af ríkinu og álitnar eitt það göfugasta sem mannskepnan getur lagt sér fyrir hendur lítur þó enginn á það sem eitthvað meira en leið til að forða börnum frá áfengi. Reyndu að sannfæra Gylfa Þór Sigurðsson um að íþróttir séu bara forvarnarhobbí. Eina svarið sem þú fengir væri líklegast; „Ég er farinn í vinnuna á Porche jeppanum mínum. Adios.“

Einhverstaðar gerðist það að mesti PR snillingur landsins starfaði innan íþróttahreyfingarinnar og fattaði það að eigna henni hugtakið forvarnargildi. Eftir það hefur stuðningur hins opinbera ekki látið á sér standa. Sem er jákvætt því annars væri íþróttahreyfingin í sömu kröggum og listageirinn. Ekki misskilja mig, ég er ekki að segja að íþróttir hafi ekki forvarnargildi, þær hafa það óneitanlega. En afhverju? Er það útaf því að þær eru stundaðar í sérstökum íþróttafatnaði á afmörkuðu svæði. Nei, því að þær gefa tíma þeirra sem iðka þær tilgang. Það að vera með bolta á afmörkuðu svæði gerir fólk ekki að bindindismönnum, Heldur það að hafa eitthvað að gera, að helga tíma sínum einhverju af viti. Því ef þú hefur ekkert að gera, þá fyrst ferðu að gera einhverja vitleysu. Þannig hlýtur að vera hagur allra sem láta sig forvarnir varða að hlúð sé bara almennt að áhuga unglinga.

Á íslandi í dag er lang einfaldast að fara bara í framhaldsskóla, þaðan í bóknám á háskólastigi og æfa (bolta)íþróttir svona on the side. Þannig maxaru hvað þú getur sótt til baka af skatttekjum þínum. Ef 10 ára barn hefur t.d. áhuga á leiklist er það með töluvert minni aðgang að fjármunum ríkisins. Því býðst að vísu að taka þátt í jólaleikritum í flestum grunnskólum en það jafnast líklegast á við að þeir sem hafi áhuga á fótbolta fái að spila hann í leikfimitímum í desember. Hvað er þá til ráða fyrir barnið og foreldra þess?

a) Það skynsamlega. Segja barninu að hætta þessari vitleysu og eyða frístundum sínum í eitthvað annað. Gera eitthvað úr sjálfu sér.

b) Fara á dýr námskeið hjá einkaaðilum

c) Geyma þennan áhuga þangað til að stúdentspróf er komið í hús og reyna þá annað hvert ár að vera einn þeirra fárra sem kemst inn í leiklistardeil LHÍ

Námskeið hjá einkaaðilum þurfa ekki að vera slæmur kostur, enda er það ekki það sem skiptir máli. Málið er að áhugasvið barnanna passar ekki inn í kerfið. Þau hafa orðið fyrir því óláni að rækta með sér vitlausa hæfileika og ennþá vitlausari áhugamál. Og þá er bara að vona að barnið búi við hinar fullkomnu heimilisaðstæður.

Þegar maður lítur til baka og skoðar misræmi í stuðning ríkisins við menntun og tómstundir getur maður ekki gert annað en að vera bara frekur. Ekki skilja mig svo að ég hafi eitthvað á móti boltaíþróttum, þeir sem þekkja mig vita að ég fer á völlinn í hverri viku og ligg yfir fotbolta.net. Ég bið bara um að eins og ríkið mismunar ekki eftir kyni, trúarbrögðum eða kynþætti. Þá mismuni ríkið ekki eftir hæfileikum og áhugasviði og fari að skoða hlutina í víðara samhengi.

Íþróttir, listir, bóknám, iðngreinar og vísindi. Ótæmandi listi af mörgum sviðum sem við þurfum að koma fyrir í kerfinu og gera jafn hátt undir höfði. Það er eilíft mynstur í íslenskri þjóðfélagsumræðu að nú vanti fólk með menntun í þessum geira og nú þurfi menntun í hinum geiranum. Það er náttúrulega bara arfleið þess að við einblínum alltaf á svo afmarkaða hluti. Það eiga allir að gera það sama og þegar allir eru farnir að gera það sama erum við rosalega hissa á því að það vanti fólk í aðrar greinar.

Ég starfaði fyrir nemendafélagið í framhaldsskólanum sem ég var í. Partur af því var að fara með námsráðgjöfum skólans í grunnskóla bæjarins að kynna skólann. Nemendurnir voru oftast forvitnir um hvaða námsleiðir voru í boði en sama var ekki hægt að segja um kennararana sem voru í þeim tímum sem við fórum inn í. Undantekningarlaust heyrðist í þeim; Er ekki best að fara samt á náttúrufræðibraut?

Hvernig getur verið best fyrir einstakling sem hefur ekki áhuga á þeim fræðum að fara á þá braut? Þessir kennarar sögðu þetta náttúrulega af góðum hug með hagsmuni nemendana fyrir brjósti. Þetta er bara bergmál þeirra hugmynda sem eru uppi. Kerfið hefur svo miklar takmarkanir og það eiga bara allir að passa inn í það.

Ég persónulega er orðinn lang þreyttur á því passa ekki inn í kerfið. Ég er partur af samfélaginu sem hefur aldrei beðið um neitt. Við vitum bara það að ef við viljum gera eitthvað þá þurfum við að gera það sjálf. Það er ekki boðið upp á niðurgreidda starfsemi til að styðja við mann.

Það er ennþá bara gerðu það sjálfur í gangi og ég er að borga á þriðju milljón króna í skólagjöld. Þangað til ég fæ áhuga á akademísku bóknámi og fer að stunda niðurgreiddar íþróttir ætla ég bara að gerast frekja og fara fram á er að ríkið greiði jafn mikið með mér og öðrum nemendum á sambærilegu menntastigi. Það er ekki hægt að beygla öll form niður í kassa og er það von mín að mennta og menningarmálaráðuneytið hætti að reyna troða fíl inn í Fiat Uno.

Freyr Árnason

Núverandi/Fyrrverandi/Þáverandi nemandi við Kvikmyndaskóla Íslands

Opið bréf til Jóhönnu Sigurðardóttir frá nemum við Kvikmyndaskóla Íslands.

Höfundur: Kristmundur Helgi Guðmundsson og Sveinbjörn Hjörleifsson - nemendur við Kvikmyndaskóla Íslands
Flokkur: Samfélagið, Stjórnmál  

Síðan höfum við ekkert heyrt í þér þrátt fyrir að við höfum talað við aðstoðarmann þinn, Hrannar B. Arnarsson á hverjum degi síðan.  Nú höfum við þrír setið fund með menntamálaráðherra ásamt þeim Leifi Eysteinssyni, Arnóri Guðmundssyni og Gísla Þór Magnússyni fyrir hönd menntamálaráðuneytisins.  Á þeim fundi var lagt fram tilboð af hálfu skólastjórnenda. Það var ekki virt viðlits og hefur Svandís hvergi nefnt það og bendir okkur nemendum á að ábyrgðin sé hjá stjórnendum skólans.  Einnig kom það í ljós að ráðuneytið ætlaði ekki að leggja neitt aukafjármagn í skólann þangað til að Ríkisendurskoðun væri búin að ljúka sinni úttekt.  Sem það bar við að væri komin af stað en þegar við sannreyndum það þá kom í ljós að formleg beiðni um úttekt var fyrst send inn 23. ágúst 2011, þ.e.a.s. daginn eftir þennan fund.

,,Ég ætla að verða lögga þegar ég verð stór.“

Höfundur: Sigvaldi Arnar Lárusson - lögreglumaður
Flokkur: Samfélagið, Stjórnmál  

Sigvaldi Arnar Lárusson

Hversu margir ungir drengir og stúlkur ætli séu að svara á þennan hátt þegar þau eru spurð þessarar klassísku spurningar? Sem betur fer eigum við enn til fólk sem vill sinna þessu starfi þrátt fyrir að starfið sé oft á tíðum gríðarlega erfitt bæði andlega og líkamlega.

Ég hóf minn feril í löggunni fyrir 11 árum síðan og hef því upplifað margt bæði skemmtilegt en einnig margt sorglegt á mínum starfsferli sem lögreglumaður eins og gefur að skilja. Starfsumhverfið hefur breyst mikið á þessum 11 árum.

Öll þekkjum við ástandið innan lögreglunnar. Er það þá helst hættulegri verkefni, mannekla, skíta djöfulsins kaup, niðurskurður og vinnutíminn sem er þannig að flestir , þar með talið ég, missa meira og meira sambandið við vinina. Þurfa hreinlega að hafa fyrir því að missa ekki alveg samband við þá sem manni þykir vænt um einfaldlega vegna þess að launin okkar eru svo léleg að við þurfum oft að vinna aukavaktir til að brúa bilið og þess á milli viljum við vera heima hjá okkur í faðmi fjölskyldunar.

Lögreglustarfið er í dag orðið hálfgert hugsjónastarf, menn eru í því vegna þess að þeir hafa áhuga á því og hafa óþrjótandi áhuga á að leggja sitt af mörkum til að gera samfélagið betra. Ég held að margir viti ekki að lífaldur lögreglumanna er lægri en annarra stétta. Þetta er talið vera vegna álags.

Oft á tíðum hoppum við úr einu verkefni í annað. Förum t.d. úr sjálfsvígi þar sem ungur maður hefur hengt sig á heimili sínu. 30 mínútum síðar erum við stödd í fertugs afmæli þar sem kvartað hefur verið undan hávaða. Húsráðendur og gestir skilja ekkert í þessum ,,helvítis” löggum sem eru ,,alltaf“ svo þungir í skapi og geta ekki glaðst með afmælisgestunum.

Svo jafnvel eftir að við ökum burt frá útkalli sem þessu þá er tilkynnt um ungabarn í andnauð og við tekur margt sem þarf huga að á leið á vettvang. Þangað þarf að aka á forgangsakstri, jafnvel í myrkri og rigningu, og jafnframt gæta öryggi allra annarra vegfaranda og á meðan fer hugurinn á flug um það verkefni sem framundan er. Þetta er eitt raunverulegt dæmi af mörgum sem gerðist á 1 klst. á 12 tíma vakt og 8 klst. eftir af vaktinni. Sú sorglega staðreynd að eftir svona dag eins og ég lýsti hér að ofan þá sitjum við lögreglumenn jafnvel uppi með ábyrgðina á þeim ákvörðunum sem við tökum úti á vettvangi. Ákvarðanir sem teknar eru á einu augnabliki í þessum aðstæðum sem sæta svo gagnrýni yfirmanna, borgaranna og réttarkerfisins.  þar sem ég sit kannski eftir með rýrt mannorð eða jafnvel sem sakamaður.  Hvers virði er það?

Já, störf lögreglumanna eru margvísleg og fjölbreytt. Sum útköll sitja í mönnum lengi á eftir, kannski mörg ár. Sum útköll eru þannig að erfitt er að sjá hið fallega í samfélaginu á sama tíma. Sum útköll reyna til hins ýtrasta á andlegan styrk þeirra sem útkallinu sinna. Það að lögreglumaður gangi ekki til allra starfa sinna brosandi og með glaðværð þýðir ekki að hann sé ekki starfi sínu vaxinn. Það að lögreglumaður taki ekki undir með ölvuðum einstakling, sem í gleði sinni og ölæði á einhver samskipti við lögreglu þýðir ekki að viðkomandi lögreglumaður sýni af sér hroka, yfirgang eða vanþóknun á viðmælanda. Það gæti verið að hann hafi verið að koma úr verkefni sem var upp á líf og dauða.

Jafnframt erum við að glíma við nýtt verkefni en með tilkomu skipulagðra glæpahópa á borð við vélhjólasamtök og erlendar og innlendar glæpaklíkur má nú fara að búast við meiri hörku í undirheimunum. Þessir menn eru skipulagðir og markmið þeirra eru skýr. Þetta er ekki hópur bifhjólamanna sem finnst gaman að koma saman og grilla pulsur, svo einfalt er það.
Ég er í vaktavinnu, vinn á næturnar, tvær helgar í mánuði, vinn 60 tíma vinnuviku. Þar koma aukalega aukavaktir sem oftast eru um helgar og á næturnar. Fyrir þetta sitja eftir skitnar 237,667.- krónur að meðaltali s.l. 3 mánuði eftir að ég hef greitt mína skatta og skyldur. Er hægt að ætlast til þess að við brosum hver mánaðamót þegar við sjáum launaseðilinn? Þetta er ekki eðlilegt, ég er ekki eðlilegur að láta bjóða mér upp á þetta. Af hverju geri ég þetta þá? Ég hef gert þetta af hugsjón en ekki vegna launa en nú er bankinn minn hættur að taka á móti hugsjónum, þær borga víst ekki reikninga.

Ég rakst á þessa skilgreiningu hér að neðan á veraldarvefnum og ákvað að láta hana birtast hér með þessum skrifum mínum.

“Lögreglumaður er sá, sem beðið er eftir með óþreyju, en annars er enginn eins óvelkominn. Lögreglumaður er sambland af öllum manngerðum. Hann er samruni dýrlingsins og syndarans.“
Ef hann er vingjarnlegur, þá telst hann uppáþrengjandi. Ef hann er það ekki, þá telst hann þumbaralegur. Ef hann er nákvæmur, þá telst hann háfleygur. Ef vantar hnapp á jakkann hans, þá telst hann druslulegur.
Hann verður að vera tilbúinn að slást við og yfirbuga tvo menn í einu, þótt þeir séu helmingi stærri og meiri að burðum, en hann sjálfur. En þetta verður að gerast, án þess, að lögreglumaðurinn rífi jakka sinn og án þess að hann taki á viðkomandi mönnum, slíkt er ruddaskapur.
Ef hann víkur sér undan höggi og forðast átök, þá er hann heigull. Slái hann til baka, þá er hann haldinn ólæknandi kvalalosta. Hann verður að vera svo „diplomatískur“ að er hann hefur sagt seinasta orðið, þá heldur hver og einn sem í hlut á, að hann gangi burt sem sigurvegari.
Á augnabliki verður lögreglumaður að taka ákvörðun, sem tekur dómara mánuði og jafnvel ár, að fjalla um. Lögreglumaður verður að þekkja lestina án þess að hafa nokkra sjálfur.
Með eitt mannshár að leiðarljósi, verður lögreglumaður að vera tilbúinn með að upplýsa afbrotið, þekkja afbrotamanninn og helst að vita hvar hann hefur falið sig.
Ef afbrotamaður er tekinn höndum, þá var það af einskærri heppni. Ef afbrotamaður kemst undan, þá er lögreglumaðurinn annað hvort viðvaningur eða þá hann var inni á stöð að glápa á sjónvarpið.
Lögreglumaður verður að eyða ómældum tíma í að leita uppi vitni sem síðan hvorki getur eða vill muna nokkurn skapaðan hlut.
Hvað sem öllu líður, þá hlýtur lögreglumaðurinn að vera snillingur, því hann verður að framfleyta fjölskyldu sinni á launum sínum. Lögreglumenn eru ekki af þessum heimi! “

Höfundur er óþekktur

Er sanngjarnt að bera okkur lögreglumenn saman við aðrar stéttir?
Þær stéttir sem lögreglumenn eru helst bornir saman við eru stéttir sem kalla eftir lögreglu þegar þær lenda í aðstæðum sem ekki verður við ráðið nema aðilar með valdbeitingarheimild og valdbeitingarbúnað komi að. Það er engin önnur stétt sambærileg, við erum mjög sérstök stétt. Berum okkur saman við þá sem þurfa að axla svipaða ábyrgð og lögreglan.
Ráðamenn – sumir allavega, starfsmenn Landhelgisgæslunnar, hjúkrunarfræðingar, flugmenn, flugumferðarstjórar. Þá held ég að það halli verulega á lögreglumenn í samanburðinum.

Lögreglumenn, oft hefur verið þörf fyrir samstöðu en nú er nauðsyn að við sýnum samstöðu. Ég vil ekki trúa öðru en að lögreglumenn standi nú saman og hætti ekki fyrr en við höfum fengið launaleiðréttingu. Gerum starfið eftirsóknarvert þannig að æska landsins muni koma til með að sækja um í lögreglunni og gerum þeim kleift að verða ,,löggur.“

Opið bréf til menntamálaráðherra

Höfundur: Ólafur Haukur Johnson, - skólastjóri Menntaskólans Hraðbrautar
Flokkur: Samfélagið, Stjórnmál  

Ólafur Haukur Johnson

Til Svandísar Svavarsdóttur, mennta- og menningarmálaráðherra.
Frá Ólafi Hauki Johnson, skólastjóra Menntaskólans Hraðbrautar.

Sæl vertu. Ég hef ítrekað reynt að ná fundi þínum í ráðuneytinu en ekki verið virtur svars. Tilefnið er ræða við þig um málefni Menntaskólans Hraðbrautar og samskipti skólans við ráðuneyti mennta- og menningarmála. Hér eru fáein atriði sem ég vildi fjalla um en fæ af einhverjum ástæðu ekki tækifæri til. Þess vegna kýs ég að senda þér opið bréf, enda á efni þess erindi við marga fleiri en okkur tvö.

1. Menntaskólinn Hraðbraut hefur starfað farsællega síðan 2003 og hefur útskrifað um 400 stúdenta.

2. Faglegt starf skólans hefur gengið ákaflega vel. Nemendur læra góð vinnubrögð og þeim líður mjög vel í skólanum. Stúdentar frá Hraðbraut, sem eru í háskóla, telja að námslegur undirbúningur þeirra undir slíkt nám hafi verið mjög góður.

3. Menntaskólinn Hraðbraut útskrifar stúdenta á tveimur árum en meðalnámstími til stúdentsprófs í framhaldsskóla á Íslandi er hins vegar 5,5 ár.

4. Í ljósi þess að stúdentar frá Menntaskólanum Hraðbraut eru mun skemmri tíma í framhaldsskóla en stúdentar annarra skóla lengist starfsævi þeirra. Þeir greiða skatta og skyldur til ríkisins mun lengur en aðrir og því skal fullyrt að enginn framhaldsskóli nálgast Hraðbraut hvað varðar þjóðhagslega hagkvæmni starfseminnar.

5. Greiðslur ríkisins vegna nemenda Hraðbrautar eru hliðstæðar því lægsta sem þekkist í skólum ríkisins.

6. Því hefur verið haldið fram að Menntaskólinn Hraðbraut hafi fengið umfram greitt frá ríkinu á upphafsárum skólans en enginn veit nákvæmlega hvaða upphæðir hér er verið að tala um. Illt er að sitja undir slíku en staðreyndin er sú að á rúmlega 8 ára starfstíma skólans hefur aldrei farið fram formlegt uppgjör við ríkið þrátt fyrir ítrekaðar óskir skólans þar um!

7. Menntaskólinn Hraðbraut óskaði aldrei eftir neinum umframgreiðslum frá ríkinu. Ráðuneytið segir sjálft um þetta í umsögn um úttekt Ríkisendurskoðunar: „Þannig var horft til þess, fyrstu rekstrarár Hraðbrautar, að um nýjan skóla var að ræða sem hafði ekki fengið sérstök framlög úr ríkissjóði til þess að mæta upphafskostnaði eins og tíðkast með aðra skóla.“ Ekki verður annað af þessu ráðið en að skólar ríkisins hafi í upphafi starfs notið sérstakrar fyrirgreiðslu og því væri það ákveðið jafnréttisatriði að hið sama gilti um Menntaskólann Hraðbraut þótt hann væri í einkaeigu. Þessar greiðslur voru samþykktar í ráðuneytinu án vitundar skólans.

8. Þrátt fyrir að umframgreiðslurnar séu fyrndar sem krafa á Menntaskólann Hraðbraut hefur skólinn óskað eftir að fá að greiða þær allar til baka með samningi á nokkrum árum. Ekki er vilji til af ríkisins hálfu að verða við því.

9. Menntaskólinn Hraðbraut hefur boðist til að veita ríkinu afslátt af hverju nemendaígildi í skólanum til að ríkið/skattgreiðendur njóti þess að hann er hagkvæmasti skóli landsins. Einu svörin sem fást eru þau að nám í framhaldsskóla á Íslandi sé ekki á uppboðsmarkaði! Í slíkum viðbrögðum birtast býsna einkennileg viðhorf til meðferðar og ráðstöfunar opinberra fjármuna.

10. Ríkisendurskoðun gagnrýndi vissulega tiltekna þætti í rekstri Menntaskólans Hraðbrautar í úttekt sinni en vinnuaðferðir sjálfs mennta- og menningarmálaráðuneytisins sættu þar samt mun meiri og alvarlegri gagnrýni. Ráðuneytið kaus hins vegar að hafa úttektina að skálkaskjóli þegar það ákvað að hætta að kaupa þjónustu skólans og eyðileggja þar með starfsstöð 200 nemenda og 20 starfsmanna.

11. Því hefur verið haldið fram að kennarar Menntaskólans Hraðbrautar hafi verið óeðlilega lágt launaðir. Það er einfaldlega rangt. Hið rétta er að laun þeirra árið 2010 voru 20% hærri en í skólum ríkisins.

12. Því hefur verið haldið fram að eigendur Menntaskólans Hraðbrautar hafi farið illa með hagnað af sölu á þjónustu til ríkisins, m.a. með því að greiða arð úr skólanum. Því er til að svara að við vorum ávallt í góðri trú um að afkoma skólans væri þannig að skólinn þyldi slíkt.

13. Menntaskólinn Hraðbraut er skuldlaus og á fé í sjóði. Allir reikningar skólans hafa frá upphafi verið greiddir á réttum tíma. Því til viðbótar hafa eigendur skólans gengið í persónulega fjárhagsábyrgð fyrir rekstri skólans. Mér er ekki kunnugt um nokkurn annan framhaldsskóla sem er rekinn með persónulegri ábyrgð skólastjórans.

14. Menntaskólinn Hraðbraut hefur verið rekinn með hagnaði öll starfsár að einu ári undanskildu. Hann er rekinn með hagnaði núna.

15. Eigendur skólans hafa aldrei staðið óheiðarlega að rekstri skólans og munu aldrei gera. Hefði eitthvað slíkt komið fram hefði ráðuneytið ekki gert samkomulag við eigendur skólans um að kaupa af þeim þjónustu á komandi vetri.

Atlagan að Menntaskólanum Hraðbraut á sér ekki faglegar rætur heldur er hún pólitísk í eðli sínu. Samfélag þessa skóla er heilbrigt og gott og hann fær þá einkunn frá fyrrverandi nemendum sínum að þar hafi þeir fengið gott veganesti til framhaldsnáms eða starfs á vinnumarkaði. Skólinn er afar hagkvæm rekstrareining og alls engin málefnaleg ástæða fyrir því að ráðuneyti þitt hætti að kaupa þjónustu af honum. Ráðherravaldið er þitt og þú getur beitt því til að koma í veg fyrir að pólitískum slagbrandi verði skotið fyrir dyr Menntaskólans Hraðbrautar.

Til umhugsunar ( leiðrétting)

Höfundur: Friðjón Einarsson - Oddviti Samfylkingarinnar í Reykjanesbæ
Flokkur: Efnahagsmál, Samfélagið, Stjórnmál  

Árni Sigfússon skrifar áhugaverða grein í Morgunblaðið 8.ágúst s.l. þar sem umræðuefnið er aðkoma ríkisins að verkefnum í Reykjanesbæ og góður árangur sjálfstæðismanna þar í bæ. Ekki ætla ég nú að svara fyrir ríkistjórnina, þeirra fulltrúar sjá um það, en ekki verður setið hjá þegar svo einhliða er fjallað um málefni Reykjanesbæjar.

Stjórnmálaumræða á Íslandi hefur á undanförnum árum borið keim af þráhyggju og ómálefnalegri gagnrýni þar sem sannleikurinn er stundum víðs fjarri. Við vitum að sannleikurinn er stundum ekki öllum auðfundinn en í raun er hann ætíð sagna bestur.
Sjálfstæðismenn hafa undanfarin 3 kjörtímabil verið með hreinan meirihluta í Reykjanesbæ og bera því einir ábyrgð á stöðu bæjarsjóðs hvort sem þeim líkar betur eða verr. Allt frá árinu 2002 hafa sjálfstæðismenn haft það á stefnuskránni að skuldsetja bæjarsjóð, selja eignir og árangurinn er sá, öfugt við það sem Árni Sigfússon sagði í grein sinni, að Reykjanesbær er nánast á kúpunni. Reykjanesbær hefur ekki haldið sjó.

Frá 2004/5 hófst markviss herferð um að fjölga íbúum annars vegar og safna skuldum hins vegar. Skuldir hafa sexfaldast á þessum árum og reksturinn verið lengst af neikvæður þrátt fyrir mikla eignasölu

Öll atvinnuþróun byggðist á stórum lausnum, stálpípuverksmiðja, Geysir Green, álver og misheppnuðum seglum (Víkingaheimum) í ferðaþjónustu. Allt var fyrst blásið upp í fjölmiðlum og „Himnaríki Árna“ og hans fylgisveina kynnt sem draumadvalarstaðurinn á Suðurnesjum. Þeir sem gagnrýndu voru úrtölumenn og á móti framförum, fjölmiðlar voru á móti Árna og öll gagnrýni röng og ámælisverð.

Yfirlýsingar sjálfstæðismanna voru ætíð á þann veg að þeir gætu gert þetta sjálfir án aðstoðar ríkistjórnar, hún flæktist bara fyrir. Í Reykjanesbæ ríkti kóngaveldi, hagsmunir stjórnmálamanna vafðir inn í vafninga og útvaldir stjórnuðu fyrirtækjum og sveitarfélaginu.

Núna er sannleikurinn kominn í ljós, draumurinn rættist ekki og stóru loforðin svikin, bæjarsjóður fer halloka og núna er öðrum kennt um það sem aflaga hefur farið. Hvort um sé að ræða Álver, gagnaver, höfn eða kísilver allt er ríkistjórninni að kenna. Mest kemur þó á óvart að ríkistjórninni er einnig kennt um að Ásbrú ( gamla herstöðin) sé ekki sá draumastaður sem að var stefnt. Þar er þó rekinn skóli (Keilir) kostaður af ríkinu og Þróunarfélag (Kadeco) sem einnig er jú kostaður af ríkinu.

Hversu langt skal haldið í blekkingunni, hvenær ætla sjálfstæðismenn að axla ábyrgð á sínum verkum?

Tjaldið er fallið, Reykjanesbær er í skuldaklafa, Víkingaheimar gjaldfallnir, hljómahöllin fokheld og atvinnuleysi 12%. Laun starfsmanna lækkuð og starfshlutföll skert, sjóðir eru tómir og yfirdrættir í botni og samdráttur á öllum sviðum. Þetta eru verk sjálfstæðismanna og engum öðrum er að kenna en þeim.

Stefna sjálfstæðismanna hefur brugðist, hugmyndir um íbúafjölgun ( hver man ekki eftir skiltinu góða við Reykjanesbrautina) voru byggðar á sandi því ljóst var frá byrjun, að herinn var á leiðinn burt og því atvinnuleysi í vændum og ekki þörf á fjölgun íbúa á þeim tíma. Fólksfjölgunin hefur því miður reynst bæjarsjóði erfið og dýr og með öllu ótímabær og aukið atvinnuleysi komið í kjölfarið.

Skuldsetning, fjölmiðlastýring og umkenningarstjórnmál voru lykilatriði í stefnu sjálfstæðismanna frá 2002 -2011 og því miður virðast enn vera við lýði í dag.

Hvað þarf að breytast?

Höfundur: Kristbjörn Hjalti Tómasson - skrifstofumaður á Selfossi
Flokkur: Samfélagið, Stjórnmál  

Kristbjörn Hjalti Tómasson.

Í ljósi síðustu kjarasamninga og þeirra sem eftir á að gera er ekki óeðlilegt að maður velti fyrir sér hver staða verkalýðshreyfingarinnar sé.

Manni sýnist hreyfingin vera fremur áhrifalítil þegar á hólminn er komið. Enga samninga er hægt að gera í dag nema ríkisvaldið komi þar að og verandi stærsti atvinnurekandi á Íslandi þá er ekki erfitt að gera sér í hugarlund velviljann sem launþegasamtökin njóta þar á bæ. Þær aðstæður sem ríkja á íslenskum vinnumarkaði og íslensku samfélagi hljóta að teljast fordæmalausar. Maður spyr sig hvers virði það er fyrir aðila vinnumarkaðarins að gera samning sín á milli þegar forsendur hans hvíla algerlega á aðgerðum, eða eftir tilvikum, aðgerðarleysi ríkisvaldsins. Fyrirtækin kvarta yfir því að rekstrarumhverfi hér sé óöruggt, krónan lélegur gjaldmiðill og stefnuleysi ríkjandi í skattamálum og atvinnumálum. Árangur launþegahreyfingarinnar er hinsvegar algerlega háður því hvort ríkinu þóknast að haga sínum málum með þeim hætti að nýtist launþegum í skattamálum, í málefnum almannatryggingakerfisins, lífeyrissjóðanna, framkvæmdum í atvinnumálum og heilbrigðis og menntamálum. Að auki virðast atvinnurekendur alls ófeimnir að velta auknum launakostnaði út í verðlag til að þurfa ekki að minnka hagnað sinn.

Maður hefur oft velt fyrir sér í þessu sambandi hvort ekki sé þörf á að endurskoða aðferðir verkalýðshreyfingarinnar og á hverju hún byggi starfsemi sína.

Fyrir það fyrsta þá þarf verkalýðshreyfingin að setjast niður, allt frá grasrót og upp til forystumanna og fara í rækilega naflaskoðun. Er ástæða til að breyta einhverju?

Að mörgu leyti hefur verkalýðshreyfingin setið eftir og ekki gætt þess að breyta vinnubrögðum sínum í takt við tímann. Hún er sein að bregðast við, er of háð pólitískum skoðunum forystumanna sinna og greinilegt að hún er ekki samstíga inna sinna raða. Hún hefur ekki gætt þess að tryggja aðkomu sína að fjölmiðlum og koma skoðunum sínum ( en ekki prívatskoðunum einstakra forystumanna ) á framfæri. Raunar er það áhyggjuefni hve fréttir og mál tengd verkalýðshreyfingunni eiga erfitt uppdráttar í þessu upplýsingaþjóðfélagi. Fátt þykir fréttnæmt sem þaðan kemur nema þá helst neikvæðar fréttir, upphlaup eða deilur. Minna er fjallað um hvaða árangri verkalýðshreyfingin hefur þó þrátt fyrir allt náð með baráttu sinni. Margt hefur áunnist sem fólki þykir eðlilegt núna en þurfti á sínum tíma að berjast fyrir af hörku, hörku sem ekki virðist vera til staðar í dag.

Svo þurfum við að fá verkfallsréttinn aftur.

Í dag er staðan sú að svo er búið að þrengja að þeim rétti að hann er nánast orðinn bitlaus og háður svo ströngum skilyrðum að mjög sérstakar aðstæður þarf til að honum sé hægt að beita svo gagn sé að. Verkföll koma fáum til góða en samningsrétturinn og rétturinn til að leggja niður vinnu til að tryggja afkomu sína er einn af hornsteinum lýðræðisins og eina raunverulega aflið sem almenningur hefur til að berjast gegn ofurvaldi stjórnmálanna og atvinnurekenda sem hafa öll spilin á sinni hendi. Með honum fengist það aðhald við stjórnmálamenn og fyrirtæki sem kallað er eftir til dæmis í umræðunni um nýja stjórnarskrá.

Verkalýðshreyfingin á og þarf að verða mun sterkara afl í þjóðmálaumræðunni en hún er í dag og þarf að geta hafið sig yfir flokkapólitík og sérhagsmuni. Hvort sem okkur líkar betur eða ver þá snýst tilvera okkar mikið til um hvort við höfum í okkur og á. Við verðum að hafa eitthvað um að segja hvernig málum er skipað og hvað við látum ganga langt á okkar rétt. Við getum ekki treyst orðum pólitískra leiðtoga okkar fyrir kosningar um að ef við veitum þeim brautargengi þá muni þeir starfa með hagsmuni heimila okkar og heill þjóðarinnar að leiðarljósi. Það hefur tíminn nú þegar leitt í ljós svo ekki verður um villst.

Innan verkalýðshreyfingarinnar starfar mikið af góðu og öflugu fólki sem starfar af hugsjón og hefur mikla réttlætiskennd. Samt virðist sem hugsjónirnar hafi týnst eða þynnst út með árunum og skila sér ekki í daglegu starfi hreyfingarinnar. Við þurfum að fá botn í hvers vegna svo er og fá á hreint í eitt skipti fyrir öll hvort önnur sjónarmið ráði þar ríkjum en lagt var af stað með í upphafi. Sé svo verðum við að rétta af kúrsinn og gera verkalýðshreyfinguna að afli sem taka þarf tillit til við stjórn þessa lands því hvernig sem mál skipast þá er það staðreynd að reikningurinn endar alltaf hjá launamönnum sem til þessa hafa ekki haft möguleika til að bera hönd fyrir höfuð sér eins og þeir sem ofar standa í þjóðfélagsstiganum.

Hin íslenska umræðuhefð

Höfundur: Sighvatur Björgvinsson - fyrrverandi alþingismaður og ráðherra
Flokkur: Samfélagið, Stjórnmál  

Umræðuhefðin virðist vera orðin sú hjá allt of mörgum, að séu skoðanir skiptar er ráðist að persónu fólks með illmælgi, stóryrðum, bölvi og ragni og notuð ljótustu orð tungunnar til þess að kveða á um illt innræti þeirra, sem ekki eru sömu skoðunar og viðmælandi. Þannig skiptist þjóðin að þessara sögn upp í landráðamenn, afætur, níðinga, þjófa, undirlægjur, siðspillinga, lygara og jafnvel stórglæpamenn. Ég geri ekki upp á milli deilenda – hver segir hvað. Þetta eru lýsingarnar, sem allt of margir Íslendingar virðast velja hver öðrum – ekki síst í bloggheimum. Alltaf hjólað í manninn, aldrei í boltann. Væri dómari í leik væri löngu búið að vísa þessum hluta þjóðarinnar af leikvelli.

Getur verið, að við Íslendingar ráðum ekki við þann vanda að vera sjálfstæð þjóð? Að við stöndum ekki undir þeim kröfum sem til þegna sjálfstæðrar þjóðar þarf að gera? Að við séum ekki fær um að velja okkur nema óhæft og gerspillt fólk til forystu? Að þjóðþingið, sem á að vera spegilmynd af þegnunum, sé þannig spegilmynd? Mér þykir orðin ástæða til þess að fólk velti þessum spurningum fyrir sér. Ef spegilmyndin af þjóðinni er svona hvernig er þá fyrirmyndin, sem spegluð er? En er þorandi að impra á slíku umræðuefni? Er það áhættunnar virði að hreyfa slíku máli við þjóð, þar sem stór hluti þegnanna þyrfti að þvo sér um munninn vel og rækilega áður en hann lætur í sér heyra? Er nokkurs annars að vænta frá slíkri umræðu en meiri sora?

Geta Íslendingar ekki ræðst við eins og siðuðu fólki sæmir? Án gífuryrða, hrakyrða og níðs, án gagnkvæmra ásakana um siðspillingu, um landráð, um glæpsamlegt athæfi? Geta Íslendingar ekki leikið með boltann í stað þess að ráðast á manninn? Án þess að kynda elda haturs og heiftrækni? Sagan kennir okkur, að vitfirringsleg umræða getur leitt til vitfirringslegra verka. Heift í orðum endar oft með heiftarverkum. Ofbeldishótanir enda oftar en ekki í ofbeldisverkum. Ljótur munnsöfnuður er ljót mannsmynd. Er það virkilega sú mynd, sem margir landsmenn vilja gefa af sjálfum sér?

Kveðja Ísland, einungis fyrir auðmenn!

Höfundur: Kristjana Björg Sveinsdóttir - framhaldsskólakennari
Flokkur: Efnahagsmál, Samfélagið, Stjórnmál  

Höfum við efni á að búa lengur á Íslandi? Þessi spurning hlýtur að brenna á mörgum landsmönnum. Þróunin í efnahagsmálum hér á landi er mikið áhyggjuefni fyrir fjölskyldufólk og komin úr öllu samhengi við kostnað þess að lifa á Íslandi í dag. Það þarf ekki sérfræðinga til þess að komast að þessari niðurstöðu, þetta blasir við hvert sem maður lítur. Hinn vinnandi meðalmaður nær ekki lengur endum saman og tap íslenskra fjölskyldna virðist engan enda ætla að taka. Það dapurlega er að það virðist heldur engin ásættanleg framtíðarsýn vera í mótun hjá stjórnvöldum fyrir starfandi fólk í landinu, og þó það liggi fyrir að skuldirnar sem almenningur tók og tekur enn á sig vegna hrunsins séu himinháar, eru raunverulegar afleiðingar hrunsins fyrir fólkið í landinu enn að mörgu leyti mjög óljósar. Útlitið er vægast sagt svart og því miður er það staðreynd að fólksflótti frá landinu er enn að aukast verulega. Sá hópur fólks sem helst leggur á flótta er vel menntað fólk sem ekki fær laun í samræmi við þá vinnu sem það hefur lagt á sig með áralöngu háskólanámi og mikilli baráttu við að ná settum markmiðum í lífinu. Fyrir þetta fólk er kostnaðurinn orðinn of mikill við að búa á Íslandi. Með þessu fólki fara heilu fjölskyldurnar og eftir sitja aðstandendur sem oft eru í eldri kantinum og hefðu gjarnan viljað hafa sína afkomendur nálægt sér. Ekki eru öll kurl komin til grafar og afleiðingar hrunsins enn að koma í ljós. Getur t.d. einhver gert sér í hugarlund hvernig hið íslenska samfélag mun líta út eftir 10 ár?

Höfum við efni á að búa hér áfram? Margir komast nú að þeirri niðurstöðu að svo er ekki. Fólk sem fór „heiðarlegu leiðina“ í að sjá fjölskyldum sínum farborða og eiga fyrir útborgun í íbúð, situr nú uppi með gríðarlegt tap og þarf að sætta sig við að allt streðið við að koma undir sig fótunum var tilgangslaust í fjárhagslegu tilliti. Afraksturinn af öllu erfiðinu er enginn og stökkbreytt lán, námslán og óhagstæð ytri skilyrði eru þung byrði á fjölskyldunum, þar sem launin sem alla jafnan teldust þokkaleg, duga ekki lengur til þess að standa skil af pakkanum með góðu móti. Lífsbaráttan er orðin að stóru spurningarmerki og það er mjög letjandi fyrir einstaklinginn að leggja sig fram undir þessum kringumstæðum. Framtíðarsýn er af skornum skammti og í samfélaginu ríkir sífellt meiri ósátt og sundrun. Fólk þarf ekki einungis að sætta sig við að hafa í mörgum tilfellum misst sparnað sem það vann fyrir hörðum höndum, heldur á sér stað fádæma óréttlæti þar sem sumir fá afskriftir en aðrir ekki og í vali ríkisstjórnarinnar á því hverjir fá afskriftir virðast tilviljanir og heppni ráða ferðinni. Staðan, sem nú þegar er afkáraleg, versnar stöðugt og laun millistéttarfólks duga ekki lengur fyrir lágmarksútgjöldum. Það er því miður staðreynd að sú stétt er að hrynja niður í hóp fátækra í samfélaginu. Tilgangurinn með harkinu er því vandséður, hvort sem horft er tilbaka eða fram á veginn og auðskilið af hverju fólksflótti millistéttarinnar eykst sífellt.

Tapið eftir hrunið var gríðarlegt, en það sem vekur hjá manni óhug er að því virðast engin takmörk sett. Tap landsmanna felst m.a. í vaxandi óhagstæðum lífsskilyrðum, áframhaldandi spillingu og skorti á framtíðarsýn. Stjórnvöldum hefur mistekist það gríðarlega mikilvæga verkefni að gefa fólki von um réttláta framþróun, sátt og uppbyggingu velferðar hér á landi og það eina sem blasir við er áframhaldandi tap fyrir fólkið í landinu.

Er ekki löngu kominn tími á nýja byltingu?