Þínar fréttir, þín skoðun

Sáttaleið

Höfundur: Hermann Ólafsson -
Flokkur: Rannsóknarskýrslan  

Nokkuð afdráttalaust má vera að ábyrgð á bankahruninu liggur hjá bankastjórnendum og helstu eigendum bankana. Sá hópur er nokkuð vel afmarkaður, fyrir liggur hverjir stjórnuðu bönkunum og hverjir voru helstu eigendur. Fyrir þeim liggur langt rannsóknarferli. Erfiðara er með hina pólitísku ábyrð á sjálfu efnahagshruninu, ábyrgð á því pólitíska umhverfi sem hér var skapað, umhverfi sem gaf bönkum og eigendum þeirra tangarhald á þjóðinni og skilur þjóðina eftir í gríðarlegum fjárhagslegum ábyrgðum sem fáir eða engvir gerðu sér grein fyrir. Ógjörningur verður að deila þessari ábyrgð niður á einstaka stjórnmálamenn og flokka svo sátt ríki og þeir munu í framhaldinu skýla sér á bak við að hafa engin lög brotið eða að þeir hafi fengið “endurnýjað umboð kjósenda”.  Engu að síður hefur almenningur í landinu ríka og eðlilega þörf fyrir að sjá áþrifanlegt uppgjör og auðmýkt stjórnmálamanna fyrir ástandinu.

Bent hefur verið á að þeir stjórnmálamenn sem hafa vikið á einhvern hátt hafa í raun allir gert það af öðrum ástæðum en að hjá þeim liggi einhver pólitísk ábyrgð. Geir Haarde og Ingibjörg Sólrún fóru frá aðallega af heilsufarsástæðum, Davíð Oddson var færður úr Seðlabankanum nánast með valdi og þeir þingmenn sem nú eru að „taka sér frí“ gera það að meira eða minna leyti fyrir sína flokka en ekki til að koma til móts við réttlætiskennd almennings.

Í þessu ljósi er það áleitin spurning hvort þingmenn Hreyfingarinnar hafi lög að mæla þegar þeir hvetja til þess að stór hluta þingmanna víki hreinlega af þingi til afgerandi langs tíma, t.d. tveggja ára, við þessar aðstæður. Ekki endilega til að hver og einn axla einhverja tröllvaxna persónulega ábyrg á hruni hins íslenska efnahagslífs svo flóknar sem þær nú eru, heldur frekar að þeir axli ábyrgð á því að hafa verið virkir þátttakendur í stjórn landsins og því stjórnmála- og efnahagsumhverfi sem á endanum hrundi.

Engu að síður er það ljóst að þetta verður ekki gert með neinu valdboði né ólátum. Hér verður að beita þrýstingi og rökum sem lúta að samfélagslegri sátt þjóðar. Þetta verður þannig á endanum að gerast að þeirra eigin frumkvæði, helst í því andrúmslofti að þverpólitísk sátt sé að hlutaðeigendur víki til hliðar. Línan sem hér er lagt til að dregin verði í þessu sambandi er:

1)      allir ráðherrar ríkisstjórna frá einkavæðingu bankana

2)      þeir sem teljast hafa verið virkir þáttakendur í spilaborg viðskipta- og fjármálalífs síðustu ára

3)      þeir sem þegið hafa miljóna styrki frá fyrirtækjum fyrir pólitísk framboð sín.

Ummæli ()