Þínar fréttir, þín skoðun

Þjóðarauðlindir í þágu almennings

Höfundur: Ragnheiður Hrafnkelsdóttir -
Flokkur: Sjávarútvegsmál, Stjórnmál   Efnisorð: fiskveiðistjórn, fyrningarleið, kvótakerfið, mannréttindi, þjóðareign

Ég var viðstödd fund áhugamanna um sjávarútvegsmál á Vitanum í Sandgerði í gærkvöldi (22.02.). Á fundinum stóð til að stofna félag fólks sem beitti sér fyrir því að halda auðlindunum í „raunverulegri“ þjóðareign, þ.e. þjóðareign í þágu almennings, berjast fyrir afnámi núverandi sægreifakerfis og krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um grundvöll fiskveiðistjórnarkerfisins (og væntalega annarra sameiginlegra auðlynda þjóðarinnar, sbr. orkuauðlindanna) þar sem þjóðin endurheimtir nýtingarrétt sinn og hlunnindi af auðlindinni og komið verður í veg fyrir frekara framsal á sjálfum nýtingarréttinum til einkaaðila, hvort sem þeir heita íslenskum eða erlendum nöfnum.

Kvótarétturinn sem og nýtingarréttur auðlinda þarf að vera hjá ríkinu sem er umboðsaðili fólksins í landinu. Síðan er það hlutverk pólitískt kjörinna fulltrúa í lýðræðilegri samvinnu við lærða og leikna sem að þessu máli standa að gæta hagsmuna almennings í því hvernig nýtingarréttinum skal beitt, hvaða gjald þjóðin fær fyrir leigu á auðlindinni og á hvaða forsendum viðkomandi aðilar (þ.e. útgerðarmenn, sjómenn og fiskvinnslufólk o.fl.) koma að málinu.

Grundvallarreglan á að samræmast mannréttindum og hugmyndum manna um réttlæti.

Einn af frummælendum á fundinum var ungur sjómaður sem hafði starfað sem leiguliði. Hann sagði frá því hvernig hann þurfti að greiða 70-80% af aflaverðmætinu til kvótaeigenda. Einnig kom fram skjalfest dæmi um eldri sjómann sem hafði keypt kvóta á 240 kr. og selt á markaði á 240 kr.

Kvótaeigandinn fékk allt sitt , en sjómaðurinn var undir núlli þar sem hann þurfti að bera kostnað af veiðum og sölu á afla.

Hvort sem farin verður svokölluð fyrningarleið, sem að vísu virtist ekki njóta almennra vinsælda á fundinum (en bent var á að aldrei hafi verið „eign“ til staðar því sé tómt mál að tala um „fyrningu“) eða aðrar leiðir (sbr. færeyska leiðin eða sú leið að að afskrifa kerfið með „einu pennastriki“) þá blasir við að kerfið er ótækt í núverandi mynd. Ekki er nóg með að það brjóti á mannréttindum og særi réttlætiskennd fólks (og hefur þar fengið dyggan stuðning frá Hæstarétti Íslands) heldur eru mörg sjávarútvegsfyrirtækin yfir skuldsett svo augljóst er að kerfið stuðlar á engan hátt að heilbrigðu rekstrarumhverfi.

Persónulega leist mér vel á tillögur Finnboga Vikars sem var einn frummælanda á fundinum en hægt er að nálgast tillögur hans á blogginu á Eyjunni.

Ummæli ()