Þínar fréttir, þín skoðun

Flensan og börnin

Höfundur: Vilhjálmur Ari Arason - heilsugæslulæknir
Flokkur: Heilbrigðismál  

Svínaflensan er nú í hámarki og stefnir í að veikja um 30% þjóðarinnar. Fram til þessa hafa flestir veikst sem eru á aldrinum 15-19 ára. Samkvæmt nýjustu upplýsingum sóttvarnarlæknis veikjast nú hlutfallslega flestir sem eru á aldrinum 0-9 ára. Í Bandaríkjunum hefur komið í ljós að af þeim sem hafa þurft á gjörgæslu að halda vegna öndunarbilunar er helmingur undir 25 ára aldri. Mesta áhættan er samt á að börn undir 2 ára veikist það alvarlega að þau þurfi á sjúkrhúsvist að halda. Þetta er mjög ólíkt því sem sést í venjulegum flensufaraldri þegar aðallega gamalt fólk er lagt inn á sjúkrahús, þá oftast vegna fylgisýkinga.

Ungbörn fá oftar en fullorðnir uppköst ásamt miklu lystarleysi með flensunni, jafnvel þannig að erfitt getur verið að halda að þeim nægum vökva og er þá hætta á að þau þorni upp. Á næstunni verður hafist handa að bólusetja börn frá og með 6 mánaða aldri. Þótt ekki sé hægt að bólusetja börn undir 6 mánaða aldri að þá er hægt að bólusetja foreldrana og aðra þá sem umgangast börnin náið sem verja þá ungbörnin óbeint með minni hættu á smiti. Því ættu þessir aðilar einnig að verra í forgangi með að fá bólusetningu. Eins er lögð mikil áhersla á að bólusetja ófrískar konur sem eru í aukinni áhættu á að veikjast alavarlega auk þess að verja þá nýfædda barnið þegar þar að kemur.

Þar sem flestir eru enn óbólusettir í þjóðfélaginu og bólusetning fer ekki að virka að gagni fyrr en tæpum 2 vikum eftir bólusetninguna þurfum við að getað treyst á nýju inflúensulyfin, Tamiflu og Relenza. Auk þess virka ekki bólusetningarnar alltaf og sumir láta ekki bólusetja sig af einhverum orsökum. Flensulyfin drepa ekki inflúensuveiruna en dregur úr fjölgun hennar í líkamanum og hjálpar þannig ónæmiskerfi líkamans að ráða niðurlögum flensunnar þegar mótefnamyndun gegn veirunni er orðin næg. Þessi ákveðnu veirulyf eiga þannig ekkert skylt við sýklalyf sem vinna á bakteríum (oftast drepa þær) svo framalega sem bakterían hefur ekki myndað ónæmi. Mikil hætta er þó fyrir hendi að influensuveiran myndi fljótlega ónæmi gegn flensulyfjunum, sérstaklega ef notkunin verður mikil og almenn svo það er eins gott að fara vel með þau lyf eins og reyndar sýklalyfin.

Sýklalyfjanotkun vegna fylgisýkinga flensu 5-10 faldast og væntanlega sýklalyfjaónæmið í kjölfarið enda hafa rannsóknir hér á landi sýnt margfalda áhættu á að bera sýklalyfjaónæmar bakteríur fyrstu vikurnar eftir hvern sýklalyfjakúr, sérstaklega hjá ungbörnum. Nú þegar er sýklalyfjaónæmið hér á landi alvarlegt vaxandi vandamál og oft gengur erfiðlega að meðhöndla sýkingar sem þessar sýklalyfjaónæmu bakteríur geta valdið. Nú er mælt með hámarks skömmtum af breiðvirku penicillíni fyrir börn með alvarlegar eyrnabólgur sem áður var auðvelt að meðhöndla með gamla góða penicillíninu. Því er rétt að hafa verulegar áhyggjur af þróun mála á næstu misserum. Aldrei hefur verið meiri ástæða til að hvetja til íhaldssemi á sýklalyfjaávísanir, sérstaklega ef sýkingarnar eru vægar og hvetja frekar til endurmats ef einkenni kunna að versna. Frá því í vor hafa stjórnvöld samt skorið niður vinnu heimilislækna í heilsugæslunni sem fyrir var undirmönnuð hér á höfuðborgarsvæðinu og verkefnum þannig ýtt á dýrari þjónustustig og á skyndivaktir á kvöldin og um helgar.

Fyrir rúmlega viku gaf Landlæknir út nýjar klínískar leiðbeiningar um meðhöndlun loftvegasýkinga og bráðra miðeyrnabólgu í anda alþjóðlegra leiðbeininga sem ráðleggja frekar með eftirfylgni og ráðgjöf við vægum sýkingum en sýklalyfjagjöf af minnsta tilefni. En er hægt að ætlast til að læknar fari eftir klínískum leiðbeiningum í einu og öllu þegar leiðbeiningarnar miða við allt annað vinnuumhverfi en til staðar er á skyndivöktum út í bæ þangað sem flestir þurfa að leita í dag með bráð veikindi? Óöryggi sjúklinga og foreldra eykst einnig þegar fræðsluna og möguleika á eftirfylgd með einkennum vantar í heilsugæslunni sem svo aftur leiðir til enn meiri þjónustuþarfar á skyndivöktum.

Vil í lokin benda á fræðslublað um heilsu fyrir almenning sem var skrifað í tilefni af 100 ára afmæli Læknafélags Reykjavíkur fyrir 2 vikum en afmælishátíðin var tileinkuð lækninum og samfélaginu. Barnaheilsa og alvarlegt sýklalyfjaónæmi hér á landi var þar á meðal til umfjöllunar ásamt mörgu öðru fróðlegu efni

Ummæli ()