Þínar fréttir, þín skoðun

Að spara í heilbrigðiskerfinu

Höfundur: Vilhjálmur Ari Arson læknir
Flokkur: Heilbrigðismál   Efnisorð: lyfjakostnaður, sparnaður

Margir spyrja sig þessa daganna hvernig í ósköpunum eigi að skera niður um allt að 40-50 milljarða króna í ríkisútgjöldum á ári án þess að það komi veruleg niður á velferðarmálunum. Getur verið að í stað beins niðurskurðar getum við hagrætt og sparað sem nemur stórum hluta þessarar fjárhæðar?

Fagfólk sem vinnur í grasrótinni innan hvers sviðs ríkisrekstrar getur sennilega oft komið með hugmyndir um ýmiskonar sparnað og hagræðingu í rekstri ef eftir er  leitað.  Í þessu felst m.a. mannauðurinn sem því miður er oft lítils metinn hjá því opinbera þar sem valdapýramídinn er orðinn hár og oft langt frá æðstu stjórnendum niður til þeirra sem vinna á gólfinu.  Hagræðingar hverskonar og frestun framkvæmda skiptir í raun oft miklu meira máli en uppsagnir og lokun deilda sem leiða til atvinnuleysis, skertrar þjónustu og oft óhóflegs vinnuálags þeirra sem eftir sitja.

Glöggt dæmi hvað varðar möguleika á sparnaði í heilbrigðiskerfinu er niðurskurður á óþarfa lyfjakostnaði. Nauðsynleg lyf eiga engu að síður sem vera aðgengileg öllum sem þurfa á að halda. Oft eru í dag notuð ný og dýr lyf sem gera nánast sama gagn og aðeins eldri en ódýrari lyf. Þetta á við um flesta lyfjaflokka en ráðleggingar um rétta notkun lyfja er m.a. að finna í klínískum leiðbeiningum hjá Landlæknisembættinu. Lyfjamáladeild Sjúkratrygginga Íslands hefur nú einnig lagt línur í vissum lyfjaflokkum með því að borga meira niður í ódýrari lyfjum þegar þau koma að svipuðu gagni og þau sem dýrari eru. Alvarlegast er þó þegar sjálf lyfin leiða til aukins afleidds kostnaðar eins og t.d. ofnotkun á sýklalyfjum sem leiða til aukins sýklalyfjaónæmis og aukins kostnaðar við að meðhöndla alvarlegar sýkingar eða ofnotkun á gigtarlyfjum sem valda magabólgum og ofnotkun á svefn og geðlyfjum sem valda ávanabindingu. Á þetta hefur verið bent m.a. með bréfi til heilbrigðisráðherra í febrúar sl. og sem er ennþá ósvarað.

Nokkrir milljarðar króna gætu sparast ef vel er staðið að málum. En betur má ef duga skal því ennþá eru oft aðeins um hugmyndir að ræða og sumar tillögur mæta mikilli andstöðu meðal þeirra sem eiga hagsmuna að gæta á einhvern hátt. Eins er ekki nóg að fara eftir bestu klínískum leiðbeiningum um lyfjaávísanir ef umgjörð þjónustunnar er ófullnægjandi. Uppbygging heilbrigðikerfisins er alfarið á ábyrgð heilbrigðisyfirvalda sem verða að líta til reynslunnar hér á landi og hvernig aðrar þjóðir byggja upp sitt kerfi. Heilbrigði þjóðar fellst ekki eingöngu í lágum ungbarnadauða eða hárri lífsmeðallengd í góðæri eins og við státum okkur svo oft af á tyllidögum. Samanburður á lyfjanotkun við aðrar þjóðir segir oft meira og leiðir hugann að því hvernig staðið er að þjónustunni hér á landi. Því miður er skyndiúrlausnarformið meira notað en þekkist í nágranalöndunum og endurspeglar vissan veikleika í þjóðarsálinni og visst aðgerðarleysi heilbrigðisyfirvalda til margra ára. Töluvert hefur þannig vantað upp á uppbyggingu heilsugæslunnar á höfuðborgarsvæðinu sl. ár en til að bæta gráu ofan á svart var þjónusta hennar skorin niður um 15% sl. vor.

Ummæli ()