Þínar fréttir, þín skoðun

Sameign eða séreign?

Höfundur: Jón Páll Jakobsson, Bíldudal
Flokkur: Sjávarútvegsmál, Stjórnmál   Efnisorð: fyrningarleið, kvótakerfið

Árið 1983 var komið á kvótakerfi til að koma í veg fyrir ofveiði á þorski, kvótakerfinu var ekki komið á fyrir útgerðarmenn. Núna er kvótakerfið orðið 26 ára og ekkert hefur gengið að byggja upp þorskstofninn.

Útgerðarmenn eru sjálfir búnir að eyðileggja kvótakerfið með græðgi og yfirgangi. Alveg sama þó í lögunum standi að þetta sé sameign þjóðarinnar fara þeir með þetta eins og séreign sína og hefur verið leyft það frá upphafi. Þeir segja að þetta sé sín eign þó að í lögunum standi að þetta sé nýtingarréttur.

Það verður að breyta þessu kerfi; það gengur aldrei upp. Með kvótakerfinu er búið að skapa ákveðna einokunarstefnu með sameign þjóðarinnar. Þeir sem hafa kvótann í dag, sameignina okkar, ráða hvað þeir gera við hann, hvort þeir veiði kvótann, leigi hann eða láti hann einfaldlega synda áfram í sjónum. Við, þjóðin, þ.á.m landsbyggðin, fær engu um það ráðið; það er búið að breyta sameign í séreign!.

Í nafni hagræðingar (segja útgerðarmenn) hafa óæskilegir aðilar verðið keyptir út úr greininni. Því spyr ég hvers vegna borguðu menn svona mikla peninga fyrir óæskilega aðila sem ekki voru að standa sig? Hvers vegna varð að borga fleiri hundruði miljarða fyrir að losna við skussana út úr sjávarútvegnum sem voru hvort eð er með vonlausan rekstur og voru að fara bara nánast á hausinn? Annað sem ég ekki skil er, hvers vegna urðu þessi góðu og velreknu fyrirtæki svona skuldsett? Ég hélt í kannski einfeldni minni að þau væru að nota hagnaðinn af rekstrinum til að kaupa hina út, ekki með lánsfé.

Útgerðarmenn sjálfir skrúfuðu upp verðið á nýtingarréttinum (kvótanum). Hvers vegna gerðu þeir það? Jú, þeir fóru nefnilega með þetta sem sína séreign og réðu alveg verðinu á kvótanum. Verðið á nýtingarréttinum var fyrir löngu komið upp fyrir allt skynsamlegt; það kostaði árið 2006 og 2007 mörg hundruð miljónir að kaupa sér trillu með kvóta og þá er ég ekki að tala um kvóta sem myndi duga til að borga þessar mörg hundruð miljónir, kvótinn sem trillan mátti veiða dugði kannski til að standa undir 1/5 af  afborgunum lána sem voru tekin til að kaupa trilluna; því varð að skrúfa upp verðið á kvótanum til að mynda eign á móti öllum þessum miljónum. Þetta var gert í stórum stíll og þess vegna eru sjávarútvegurinn svona skuldsettur. Svo hrópa allir að fyrningarleiðin muni setja sjávarútveginn á hausinn þegar þeir, sem hafa ráðið yfir sameigninni okkar, hafa gert það einir og óstuddir.

Ásbjörn Óttarsson, 1. þingmaður Norðurlands Vestra, sagði í útvarpsviðtali ekki alls fyrir löngu að staðan í sjávarútvegnum í dag væri sú að það komist enginn inn og enginn út. Sennilega  vegna skuldsetningar því skuldsetningin er kominn langt yfir raunvirði kvótans. Samt verja menn þetta kerfi og segja að fyrningarleiðin sé arfavitlaus. Er ekki  kvótakerfi þar sem mönnum er leyft að veðsetja auðlind heillar þjóðar  arfavitlaus?

Þegar þú kaupir þér jarðaber þá viltu að öll berin séu heil. Þér er ekki vel við það ef berin eru mygluð eða ónýt og oft þarf bara eitt ber til að eyðileggja fyrir þér kaupin á öskjunni. Það er alveg eins með kvótakerfið og það að menn séu farnir að líta á þetta sem algjörlega  sem sína séreign þegar ákveðnir menn veðsettu kvótann (nýtingarréttinn sem þeir máttu ekki veðsetja þar sem hann er sameign þjóðarinnar og skapar ekki eign samkvæmt lögunum) til að kaupa hlutabréf í bönkum og pengingamarkaðssjóðum, eins og nú hefur komið upp, hvernig geta menn varið svona gjörðir? Hvers vegna er kvótinn? Jú, hann var settur  til að vernda fiskistofna fyrir ofveiði og núna veðsetja menn þetta til að kaupa sér hlutabréf í alveg óskyldum rekstri. Þþeir veðsetja nýtingarrétt á auðlind sem er í sameign þjóðarinnar til að kaupa sér hlutabréf í áhættusömu rekstri til að reyna skapa sér ofsagróða. Vissulega koma svona menn sem haga sér svona vondu orði á alla hina en skaðinn er orðinn.

Mér er það algjör ráðgáta hvernig sveitarstjórn Tálknafjarðarhrepps, bæjarstjórn Vesturbyggðar og svo þessir þrír bæjarfulltrúar í Ísafjarðarbæ, geti komið með svona sleggjudóma varðandi fyrninguna. Hvað hafa þau fyrir sér með þessu? Manni dettur í hug að einhverjir sérhagsmunir vegi kannski þyngra heldur en hagsmunir Vestfjarða og fólksins sem þar býr. Kvótakerfið hefur leikið Vestfirði mjög grátt og samt má ekki gera neinar breytingar. Ég er sannfærður að með því að breyta kerfinu munu Vestfirðir blómstra á ný; það er fyrst og fremst vegna kvótakerfsins sem óstandið er orðið svona á Vestfjörðum. 

Á Vestfjörðum er ekki nógur kvóti. Við þurfum að leigja til okkar fleiri þúsund tonn á hverju ári til að geta veitt og unnið fisk allt árið að áliti þessara bæjarstjórna og sveitastjórna  ásamt bæjarstóra Bolungarvíkur á svæðinu viljum við frekar leigja þetta af einhverjum aðilum sem fá þessu kvóta úthlutað og borga fyrir það stórfé  heldur en að borga hóflega leigu til samfélagsins og fá hluta af leigunni aftur heim í formi tekna til sveitafélagsins; þetta er alveg furðulegur rökstuðningur. Bæjarstjórninar vilja frekar halda í kvótakerfið og t.d hefta allt framsal eins og LÍÚ er að bjóða  og gera þá þessa auðlindí  eitt skipti fyrir öll að séreign heldur en að stokka upp og leggja þetta kerfi niður.   

Síðan á ég ekki til orð yfir orð framkvæmdsstjóra 3x-stál þar sem hann segir að talið um fyrningarleiðina sé farið að draga mátt úr sjávarútvegnum og mjög hætt sé á stöðnun í greininni. Ætli kreppan vegi ekki þarna þyngra heldur en umræða um fyrningarleið? Ætli háir vextir og erfitt sé að fá lánsfé, og ef það fæst sé það mjög dýrt, vegi ekki þyngra heldur en umræða um fyrningarleið? Svona sleggjudómar eru alveg stórkostlegir að öll endurnýjun bara hverfi og 3x-stál hætti að fá verkefni! Get bara ekki annað en hlegið að svona sleggjudómum. Það mætti halda að það verði alkul ef þetta kerfi verði lagt niður. Þetta kerfi var sett á nánast án umhugsunar og það er alveg hægt að leggja það niður án þess að 3xstál fari á hausinn og verði verkefnalaust. Ekki hefur verið mikill endurnýjun á skipakosti í þessu góða  “kvótakerfi” ég veit ekki betur en nánast eina endurnýjunin hafa átt sér stað í smábátakerfinu. Er ekki skipakostur t.d HG orðinn nokkuð gamall? Yngsti togarinn orðinn tuttugu ára og elsti kominn langt á fertugsaldurinn.

Að lokum: Halda halda að Ríkisútvarpið og svæðisútvarpið Vesturlands og Vestfjarða sé kostað af talsmönnum þeirra sem eru á móti fyrningu. Alla vega heyrir maður bara talað við fólk sem er á móti fyrningu eða öllum breytingum.

Ummæli ()