Þínar fréttir, þín skoðun

Kvótasjúklingar þarfnast meðferðar

Höfundur: Jónas Bjarnason efnaverkfræðingur
Flokkur: Sjávarútvegsmál, Stjórnmál   Efnisorð: framtíðarsýn, kvótakerfið Evrópusambandið

Sífelldar umræður eru um sjávarútvegsmálin og hvaða samningsstöðu við Íslendingar höfum, ef til aðildarumsóknar að ESB kemur.  Í Fréttaaukanum í Sjónvarpinu 3.5. sl. var fjallað um málin.  Rætt var við Friðrik J. Arngrímsson framkvæmdastjóra LÍÚ, Benedikt Jóhannesson, Eirík Bergmann, Styrmi Gunnarsson og Joe Borg, framkvæmdastjóra sjávarútvegsnefndar ESB.

Íslendingarnir skiptust upp í vantrúaða og vongóða álitsgjafa varðandi það, að Íslendingar haldi sínum veiðiréttindum við Ísland (óbreyttum) ef til aðildar á að koma.  Hinir vantrúuðu töldu, að við myndum ekki geta komið í veg fyrir veiðar fiskiskipa ESB aðila við Ísland og að fjárfestingar þeirra í sjávarútvegi á Íslandi sé ekki hægt að stöðva, en þyngst vægi, að síðasta orðið í þeim efnum verði í Brussel og tilgangslaust sé að vera með vangaveltur þar um nú.  Hinir vongóðu vildu meina, að Ísland gæti orðið sérsvæði, sem héldi sínum réttindum með eigin ákvæðum eða að til komi beinlínis breytt ákvæði um fiskveiðar í norðurhöfum yfirleitt, en það gilti fyrir Noreg og Ísland auk þess sem hlutfallslegur stöðugleiki muni vernda íslensk réttindi gagnvart ásókn ESB. 

En flestir ræddu um kvóta og aftur kvóta.  Einnig virtist enginn gera ráð fyrir því, að breytingar að gagni verði á stefnu bandalagsins fram til 2012, en það er lokatakmark fyrir nýjar reglur.  En einmitt kvótastefna bandalagsins hefur ekki miklar líkur á því að vera við lýði lengur en örfá ár.  Benedikt benti á, að allar veiðar ESB næmu 7 milljón tonnum á ári en okkar veiðar væru 2 milljón tonn.  Við værum semsagt umtalsverðir samningsaðilar með mikið vægi.  Þetta er ágætur punktur því veiðar ESB eru á stöðugri niðurleið og eins líklegt er, að engin 7 milljón tonn verði veidd 2012.  Veiðar fiskiskipa þar er nánast atvinnubótavinna og aflabrögð eru komin niður úr öllu valdi og hafa verið á niðurleið í áratugi. Þeir verða að ráða bót á allt of stórum flota með öðrum leiðum en smáskammtalækningum. Og einmitt kvótakerfi þeirra leiðir til andstyggilegs brottkasts, en lýsingarorð af þessu tagi er viðeigandi nú þar sem þau eru notuð af mörgum.

Varla nokkur maður telur, að stefnu bandalagsins verði ekki breytt. Þessvegna eru nánast engar líkur á því, að okkur verði settir þeir skilmálar eftir 2-3 ár, að við föllum í einu og öllu undir þeirra reglur, sem eru og verða ónýtar. Þá eru þeir varla með réttu ráði.

En jafnvel okkar menn ræða bara um kvóta og engar breytingar á veiðarfærum og útgerðarháttum.  Ástand í lífríki hafsvæða bandalagsins er vont og helstu fiskstofnar hafa breyst erfðafræðilega, sennilega allir.  Varla er nokkur maður í ESB í vafa um að notuð séu allt of þung veiðarfæri, botnvörpur, og að þær séu búnar að eyðileggja u.þ.b. ¾ af botnfiskstofnum hafsvæðanna með skrapi og það jafnvel mörgum sinnum hver blettur botnsins á ári á mörgum fyrrverandi bestu hafsvæðum í þeirra umdæmi.  Það er andvísindahyggja og skortur á viðurkenningu á nauðsyn á sjálfbærum veiðiskap og viðhaldi á fjölbreytileika í lífríkinu í gangi sem stendur, þrátt fyrir háværar kröfur um breytingar þar á.  Embættismenn eru íhaldssamir og íslenskir lögfræðingar hugsa einnig í fortíðinni, en nú er nauðsyn á hinu gagnstæða, veiðiskap í samræmi við þá sýn, að unnt sé að byggja upp fiskstofna.  Við teljum okkur hafa verið að byggja upp þorskveiðar undanfarin mörg ár, en erum í raun eiginlega alltaf á niðurleið og einnig nú, í ár, eru blekkingar í gangi um það hvort þorskstofninn sé vaxandi eða ekki.

Það var engin framtíðarsýn í þeim myndum, sem fylgdu þessum þætti í RÚV.  Stór og þung botnvörpuskip út um allt og önnur skip vart sjáanleg.  En ég leyfi mér að spá því, að þau séu á leiðinni út og að þau muni að mestu víkja fyrir línuveiðurum og sérútbúnum netveiðiskipum á næstu árum auk þess sem smáfleytum mun fjölga mjög.  Það er ekki allt í lagi, að þetta sé sýnin, sem er kynnt landsmönnum leint og ljóst og það er aumingjaskapur hjá mörgum sjávarvísindamönnum, að taka ekki undir kröfur um minnkun á botnvörpuveiðum og dragnótarveiðum.  Skortur á sönnunum eru ekki lengur frambærilegar skýringar sem afsökun nú í ljósi fyrirliggjandi vísindaniðurstaðna.

Ummæli ()