Þínar fréttir, þín skoðun

Enn meiri sýklalyfjaóregla

Höfundur: Vilhjálmur Ari Arason læknir
Flokkur: Heilbrigðismál   Efnisorð: heilsugæsla, niðurskurður, sýklalyf, sýklalyfjaónæmi

Á sama tíma og rætt er um að stefna skuli að skynsamlegri notkun sýklalyfja hér á landi m.a. til að sporna gegn þróun  hratt vaxandi sýklalyfjaónæmis helstu sýkingarvalda, eru blikur á lofti um að grunnþjónusta heilsugæslunnar á höfuðborgarsvæðinu á daginn verði skert um 10-15% um næstu mánaðarmót vegna niðurskurðar sem samsvarar beinni skerðingu á vinnuframlagi heilsugæslulækna sem svo aftur leiðir til að þjónusta við bráðveika þar með talin veik börn færist í vaxandi mæli á skyndivaktirnar.  Lang algengasta ásæða að börn leiti læknis er vegna öndunarfærasýkinga og þá sérstaklega ef grunur vaknar um eyrnabólgu.  Í senni tíð m.a. í alþjóðlegum leiðbeiningum sem kenndar eru við NICE (National Istitute for Health and Clinical Excellence) um meðferð loftvegasýkinga er gengið út frá að heilsugæslan sé sterk og að hún bjóði upp á gott aðgengi samdægurs, fræðslu um sýkingar og eftirfylgd með einkennum frekar en að gefa sýklalyf af minnsta tilefni á skyndivöktum út í bæ. 

Á Íslandi er raunveruleikinn þó allt annar.  Heilsugæslan á höfuðborgarsvæðinu hefur verið undirmönnuð af læknum um árabil og því hefur verið meira að gera á skyndivöktum en víða í nágranalöndum okkar og sem meðal annars hefur átt stóran þátt í því hve oft hefur orðið að grípa til skyndiúrræða svo sem sýklalyfjaávísana af minnsta tilefni á vöktum.  Sýklalyfjanotkun ungra barna á Íslandi er enda umtalsvert meiri en á hinum Norðurlöndunum og heldur áfram að aukast eða um allt að 35% á sl. 10 árum sem síðustu sölutölur ná yfir.  Mjög sterk tengsl er á milli sýklalyfjanotkunar í þessum aldurshóp við þróun sýklalyfjaónæmis í þjóðfélaginu öllu enda bera upp undir helmingur barna sýklalyfjaþolnar bakteríur fyrst eftir hvern einasta sýklalyfjakúr sem síðan smitast auðveldlega á milli barnanna.  Við vitum líka að á höfuðborgarsvæðinu þar sem sýklalyfjaónæmisvandinn er hvað mestur og upp undir helmingur pneumókokka sem valda flestum sýkingum í loftvegum er með ónæmi fyrir penicillín-lyfjum og helstu varalyfjum er sýklalyfjanotkunin hvað mest og t.d. helmingi meiri en á  Akureyri.  Nú er svo komið margir fá ekki sýklalyf sem duga þegar alvarlegar sýkingar ber að höndum.  Hver hefði trúað þessari staðreynd fyrir nokrum áratugum á okkar annars ágæta landi.

Í bréfi til heilbrigðisráðherra og heilbrigðisnefndar Alþingis 5. febrúrar sl. er bent á þessar staðreyndir, rót vandans rædd og bent á leiðir til úrbóta.  Þrátt fyrir afleitar stöðu Íslands í samanburði við nágrannalöndin í þessum efnum og mikilvægi þess að bregðast strax við vandanum hefur erindinu ekki verið svarað.  Þvert á móti er ráðgert að skerða dagþjónustu heilsugæslunnar á höfuðborgarsvæðinu eins og áður segir með einhliða varanlegum aðgerðum á kjörum heisugæslulækna, langt umfram það sem þekkist hjá öðrum opinberum aðilum. Aðgerðirnar leiða til að enn fleiri börnum verður vísað á skyndivaktir á kvöldin og um helgar og sem leiðir til meiri kostnaðar í heilbrigðiskerfinu þegar til lengri tíma er litið og annara alvarlegri afleiðinga sem er hugsanlega tíðari sýkingar og en meira sýklalyfjaónæmi.  Þar sem vitneskja um þessi mál er óvíða meiri en hér á landi eftir áratuga rannsóknir og öll nágranalönd okkar vinna þess vegna af kappi að því að draga úr óhóflegri sýklalyfjnoktun til að spyrna við sömu þróun er dapurlegt til þess að hugsa að og í raun þjóðarskömm að ekki skuli verið brugðist við vandanum með ábirgum hætti og m.a. komið í veg fyrir að íslensk börn séu í vaxandi mæli send á lakra þjónustustig en gert er ráð fyrir í alþjóðlegum gæðastöðlum þegar þau veikjast af algengustu sýkingunum.

Ummæli ()